Giáo viên mầm non sẵn sàng... nhảy!

Giáo viên mầm non sẵn sàng bỏ nghề đi làm tạp vụ trong nhà hàng, khách sạn, nhân viên văn phòng, bán hàng, thậm chí... tiếp thị bia, mở quán ăn đang là một thực trạng đáng buồn đối với ngành giáo dục.

Một buổi học của cô trò Trường mầm non Vàng Anh (Q.5, TP.HCM). Nhiều trường mầm non công lập luôn đau đầu tìm người thay thế khi giáo viên đột ngột bỏ ngang - Ảnh: Như Hùng

Đinh Hoàng Vân (sinh năm 1987) tốt nghiệp ngành mầm non Trường cao đẳng Sư phạm trung ương TP.HCM cách đây hai năm. Có năng lực, vốn tiếng Anh tốt, năng động và nhiều tài lẻ, Vân không chọn trường công mà đầu quân về một trường tư thục lớn ở Q.6 với mức lương trên 3 triệu đồng/tháng cùng nhiều đãi ngộ. Sau hai năm, phát hiện mình không thể gắn bó với nghề, chị bỏ ngang và chuyển sang học văn bằng hai ngành dược với mong muốn đổi nghề.

“Dứt áo ra đi”, vì đâu?

Hàng trăm giáo viên nghỉ việc Tại TP.HCM, năm học vừa qua có 422 cán bộ quản lý, giáo viên, bảo mẫu, nhân viên các trường mầm non công lập nghỉ việc. Trong đó có bảy cán bộ quản lý, 236 giáo viên và 179 cán bộ công nhân viên ở trường mầm non công lập xin nghỉ việc. Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, sở dĩ tình trạng thiếu cán bộ quản lý và giáo viên làm việc trong ngành mầm non cùng sự “ra đi” của hơn 400 cán bộ, giáo viên là do thu nhập thấp (tổng thu nhập 1,8-2,4 triệu đồng/người/tháng), thời gian lao động dài hơn 12 giờ/ngày (từ 6g30-18g), cường độ lao động quá tải (sĩ số cao, công việc phức tạp), hoàn cảnh gia đình khó khăn...

Vân tâm sự: “Cũng đồng lương đó, người ta làm 8 giờ/ngày, còn giáo viên mầm non phải làm 12 giờ, tối về còn chuẩn bị học cụ cho buổi dạy hôm sau. Công việc chuyên môn đòi hỏi quá nhiều, chiếm hầu hết thời gian. Tôi rất tiếc quãng thời gian mấy năm vừa rồi khi chọn không đúng nghề”.

Theo Vân, khoảng 50% bạn bè cùng lớp với chị đã chuyển sang nghề khác, nhất là những bạn đã lập gia đình thì không ai bám trụ với nghề giáo viên mầm non được nữa. Vân nói: “Những giáo viên mới ra trường như chúng tôi rất hụt hẫng vì trong quá trình thực tập, giáo sinh chỉ đứng xem là chủ yếu, còn ra trường phải đứng lớp, chịu trách nhiệm lớn với hàng chục đứa trẻ nên phải yêu nghề và lăn lộn, kiên trì lắm mới có thể trụ được”.

Trong khi đó, khá nhiều giáo viên mầm non ở trường công nghỉ việc chuyển sang làm việc tại trường tư có thu nhập cao hơn. Nhưng ngay cả ở các trường tư thục có thu nhập cao hơn trường công lập, tình trạng giáo viên bỏ ngang cũng rất phổ biến.

Một hiệu trưởng trường mầm non tư thục tại quận Tân Bình (TP.HCM) chua xót kể: “Có giáo viên của tôi bỏ ngang, đi làm nhân viên văn phòng lương 4 triệu đồng/tháng, trong khi ở trường mầm non cô được lo ăn sáng ăn trưa, nghỉ thứ bảy, chủ nhật và ngoài lương 3 triệu đồng còn có phụ cấp, phúc lợi đầy đủ. Có người đã bỏ nghề mầm non vì quá vất vả rồi chuyển sang làm tiếp thị bia cho một công ty với chỉ tiêu được giao hằng ngày hết sức căng thẳng”.

Bà Đỗ Kim Lệ, chủ Trường mầm non Thiên Thần Nhỏ (huyện Nhà Bè), khẳng định: “Nỗi lo thường trực của các trường mầm non là nguồn giáo viên không ổn định. Nhiều cô được trường cử đi học nâng cao nhưng học xong lại chuyển sang trường khác có thu nhập cao hơn. Số giáo viên ở trường thay đổi hằng năm và suốt năm năm qua chỉ có một giáo viên và hai bảo mẫu là vẫn làm việc ở trường kể từ ngày thành lập. Còn lại có những giáo viên làm vài tháng đã đi”. Ở trường này khi có giáo viên đột ngột nghỉ việc, hiệu trưởng, hiệu phó cũng phải đứng lớp trong khi chờ tuyển người mới.

Hiệu trưởng kêu trời

Ông Ngô Ngọc Luyến, chủ hệ thống Trường mầm non Nam Mỹ (Q.7), cho biết số giáo viên xin nghỉ, xin chuyển đi trong hệ thống này thường chiếm tới 40% số giáo viên được tuyển dụng, trong đó khoảng 10% chuyển hẳn sang ngành nghề khác. Nguyên nhân nghỉ việc mà ban giám hiệu nhận được rất phong phú: về quê lấy chồng, chuyển nghề khác thu nhập cao hơn, cảm thấy không thích hợp với nghề...

Trong khi đó, “ngày càng nhiều trường tư thục mở ra nên nhu cầu nhân sự rất lớn. Có trường phải nhờ “cò” về các tỉnh kiếm giáo viên, bảo mẫu” - một hiệu trưởng trường mầm non tư thục cho biết. Theo hiệu trưởng này, có giáo viên gọi điện vào số của hiệu trưởng để hỏi vì sao nộp hồ sơ gần hai tháng mà trường vẫn chưa tuyển dụng và dọa kiện nhà trường, có cô nghỉ ngang nhưng vẫn dọa kiện nếu trường không giải quyết chế độ bảo hiểm trong một tuần.

Trước thực tế này, một cán bộ phụ trách mầm non ở Phòng GD-ĐT Q.Gò Vấp, từng nhiều năm làm hiệu trưởng trường mầm non công lập, chia sẻ: “Phải dùng tình cảm để giữ giáo viên, thông cảm, chia sẻ với họ, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của họ thì công việc mới bền. Nếu không có niềm tin ở ban giám hiệu, giáo viên dễ nhảy sang những nơi lương cao hơn. Công việc vất vả, cực nhọc nên họ cũng mong mỏi quyền lợi và sự động viên. Theo kinh nghiệm của tôi, không chỉ là lương mà giáo viên thường bỏ đi khi không được chia sẻ”.

Hiệu trưởng một trường mầm non khác cũng thừa nhận: “Sự quan tâm, chia sẻ lúc khó khăn tuy nhỏ nhưng tiền bạc không thể nào sánh được. Có nhiều giáo viên rất giỏi, vừa giỏi chuyên môn, nhạc họa và tiếng Anh trôi chảy, nhận được nhiều lời mời với mức lương hấp dẫn từ trường khác, nhưng vẫn không bỏ học sinh nếu họ tin tưởng và quý mến nhà trường, đồng nghiệp”.

LƯU TRANG

Nguồn: tuoitre.vn

Trò trờ thầy

- Năm học mới đã bắt đầu nhưng ở nhiều trường trên địa bàn TP.HCM, thời khóa biểu vẫn còn để trống nhiều ô vì phải chờ... giáo viên.

Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, từ khi đào tạo đa ngành, ĐH Sài Gòn đã giảm chỉ tiêu tuyển sinh vào các ngành sư phạm. Trong ảnh: thí sinh dự thi vào Trường ĐH Sài Gòn năm 2011 - Ảnh: TR.HUỲNH

“Trường cần 10 giáo viên nhưng đến thời điểm này mới chỉ một giáo viên đến nhận nhiệm sở. Phòng GD-ĐT cho biết đang làm thủ tục tuyển ba giáo viên nữa cho trường. Còn lại vẫn phải chờ...” - bà Lê Thị Hạnh, hiệu trưởng Trường mầm non 12, Q.3, cho biết. Thừa nhận tình trạng các trường đang mong ngóng giáo viên từng ngày, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, phó trưởng Phòng GD-ĐT Q.3, cho biết: “Sau khi tuyển dụng giáo viên đợt 1 cho năm học mới, các trường mầm non trên địa bàn Q.3 vẫn còn thiếu 27 giáo viên".

"Hiện ban giám hiệu các trường đang trông chờ và hi vọng vào kết quả tuyển dụng giáo viên của đợt 2, 3, 4. Chứ tình hình như năm nay là rất khó khăn, thường nếu thiếu giáo viên thì các trường sẽ bố trí bảo mẫu lấp vào. Nhưng năm nay việc tuyển bảo mẫu cũng khó thực hiện, thu nhập bảo mẫu ở trường mầm non chỉ hơn 1 triệu đồng/tháng thì làm sao tìm người?”.

Tăng sĩ số

Sáng 17-8, phụ huynh có con học lớp 2 và lớp 4 tại một trường tiểu học ở Củ Chi phản ảnh với Tuổi Trẻ: “Học sinh đã tựu trường từ 15-8 nhưng đến nay con tôi vẫn chưa học chương trình của năm học mới vì thiếu giáo viên. Học sinh lớp 2 phải nhờ một giáo viên mỹ thuật trông lớp giùm để chờ Phòng GD-ĐT đưa giáo viên mới về. Trong khi đó, học sinh lớp 4 phải tách ra, dồn vào những lớp khác, tăng sĩ số học sinh/lớp cũng vì thiếu giáo viên”.

Trao đổi về vấn đề trên, hiệu trưởng trường này chia sẻ: “Chúng tôi vừa nhận được thông tin Phòng GD-ĐT huyện sẽ đưa giáo viên về vào tuần sau nên dự kiến tuần sau học sinh sẽ chính thức học chương trình mới”.

Tương tự, ông Phan Văn Đồng, trưởng Phòng GD-ĐT Q.10, cho biết: “Hiện vẫn còn thiếu 66 giáo viên các bậc học mầm non, tiểu học, THCS. Trong đó thiếu nhiều nhất là bậc mầm non. Trong khi chờ đợi, các lớp phải tăng sĩ số học sinh để bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp”.

Tại hội nghị về công tác chuẩn bị năm học mới 2011-2012, bà Cao Thị Tuyết Mai, phó trưởng Phòng GD-ĐT Q.4, thông tin: “Q.4 mới tuyển được 24 người so với nhu cầu 40 giáo viên mầm non, 14 người so với nhu cầu 35 giáo viên tiểu học. Ở bậc tiểu học, cả quận mới chỉ có hai trường có giáo viên thể dục, còn lại đều là giáo viên thỉnh giảng từ trung tâm thể dục thể thao. Hiện các trường vẫn đang chờ đợt tuyển thứ hai, thứ ba, thứ tư. Nếu không được, các trường đành hợp đồng với giáo viên đã về hưu hoặc giáo viên không có hộ khẩu TP.  Tuy nhiên, nguồn tuyển này không ổn định”.

Tận dụng nhiều nguồn

Trong khi đó, một số trường THCS trên địa bàn Q.8 đang điêu đứng vì năm nay số giáo viên xin nghỉ hoặc thuyên chuyển khá nhiều. Tại Trường THCS Phan Đăng Lưu, năm học này có nhiều giáo viên thuyên chuyển, như các môn văn, sử, thể dục, sinh, hóa. Có giáo viên của trường ngụ ở Bình Chánh nhưng được điều về dạy, phải đi xe buýt quá xa nên năm nay xin về dạy tại Bình Chánh.

Có giáo viên đã công tác 10 năm nhưng xin đi quận khác có thu nhập cao hơn. Những lý do muôn thuở mà giáo viên xin đi là bệnh tật, hoàn cảnh gia đình, nhà xa... khiến hiệu trưởng cũng chẳng thể làm gì khác. Trường có 40 lớp nhưng hiện chỉ có một giáo viên dạy thể dục. Nhà trường phải hợp đồng với giáo viên thỉnh giảng nhưng gọi rất nhiều nguồn thì mới mời được hai giáo viên về dạy, bởi với mức lương thỉnh giảng 30.000 đồng/tiết, ít giáo viên nào chịu dạy.

Năm nay khá nhiều quận huyện cho biết giáo viên thể dục đang trở thành “hàng hiếm”, do mức lương thấp hơn nhiều so với dạy ở các trường đại học, cao đẳng nên giáo viên thể dục dần dần rời bỏ các trường phổ thông.

Tại Q.6, Phòng GD-ĐT vừa giải quyết 18 trường hợp xin thuyên chuyển đến công tác tại các quận huyện khác trong TP. Hiện Q.6 dự kiến tuyển thêm 101 giáo viên trong các đợt tuyển dụng tiếp theo. Trong đó quận xin tuyển giáo viên cấp mầm non và tiểu học không có hộ khẩu tại Q.6 để đáp ứng nhu cầu cấp bách về giáo viên của các cấp học này. Cụ thể, nhu cầu tuyển dụng đợt 2 của Q.6 rơi vào giáo viên tiểu học, giáo viên các môn sinh học, thể dục, tin học, nhạc, họa và tăng cường tiếng Anh.

Không chỉ Q.6, năm nay khá nhiều địa phương đã phải sử dụng các nguồn tuyển khác nhau để có giáo viên đứng lớp như: tuyển giáo viên chỉ có hộ khẩu KT3, giáo viên đã về hưu, giáo viên THCS xuống dạy tiểu học... Thậm chí khi không còn nguồn tuyển, ban giám hiệu một số trường tiểu học cũng phải đứng lớp và làm luôn công tác chủ nhiệm.

Theo ông Lê Hồng Sơn - giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, sở dĩ có tình trạng thiếu giáo viên là vì những năm gần đây các trường sư phạm trên địa bàn TP đào tạo theo xu hướng đa ngành, chỉ tiêu đào tạo sư phạm giảm nên các trường nguồn tuyển giáo viên cũng giảm. Sở GD-ĐT TP đã và sẽ tiếp tục làm việc với các trường sư phạm cũng như đề xuất với Bộ GD-ĐT để tăng chỉ tiêu đào tạo ở trường sư phạm. Bên cạnh đó, sở khuyến khích các quận huyện thực hiện chế độ liên kết cử tuyển: Phòng GD-ĐT phối hợp trực tiếp với trường sư phạm chọn người ở ngay địa phương mình để đi học”.

H.HƯƠNG - LƯU TRANG

Hà Nội: sẽ tuyển thêm 7.500 cán bộ, giáo viên

Theo ông Nguyễn Hữu Độ - giám đốc sở GD-ĐT Hà Nội, trong năm 2011 Hà Nội sẽ tuyển dụng vào viên chức 7.502 cán bộ, giáo viên nhưng trong số đó sẽ có 5.853 giáo viên và 250 nhân viên cho bậc giáo dục mầm non. Ông Độ khẳng định theo lộ trình đến hết năm 2015, sẽ giải quyết biên chế cho tất cả số giáo viên mầm non đang làm hợp đồng vào biên chế nhà nước. TP Hà Nội cũng đã thông qua cơ chế cho hơn 26.000 giáo viên mầm non được hưởng các chế độ, chính sách như viên chức nhà nước.

Để đảm bảo chất lượng giáo dục, năm học 2011-2012 Hà Nội sẽ đẩy mạnh hơn việc luân chuyển giáo viên để bổ sung nguồn giáo viên có chất lượng cho các cơ sở giáo dục còn thiếu, yếu.

VĨNH HÀ

Chưa thể bằng lòng với chất lượng giáo dục

Nhiều ý kiến đồng tình cho rằng chất lượng giáo dục TP.HCM được nâng lên, song chưa thể bằng lòng với những gì có được, kể cả đầu tư cơ sở vật chất.

Dãy nhà kho trên đường Bến Bình Đông, P.11, Q.8, TP.HCM dự kiến xây Trường tiểu học Lý Thái Tổ tới nay vẫn chưa thấy xây dựng - Ảnh: NHƯ HÙNG

Đây là nội dung được các đại biểu HĐND TP bàn thảo tại hội nghị chuyên đề về kế hoạch năm học 2011-2012 do HĐND TP tổ chức sáng 16-8.

Trường lớp chạy đua với tăng dân số

"Vấn đề 1% giáo viên chưa đạt chuẩn là do thời gian trước đây khi TP thiếu giáo viên, ngành giáo dục phải tuyển những giáo viên chưa đạt chuẩn. Nay họ đã lớn tuổi, khó học nâng chuẩn nhưng không thể sa thải vì các giáo viên này cũng có đóng góp nhất định cho ngành. Thường thì các trường sẽ chuyển những giáo viên này làm việc ở vị trí khác trong trường, hạn chế tối đa việc bố trí họ đứng lớp dạy"

Ông Lê Hồng Sơn (giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM)

Ông Đặng Thanh Tuấn - trưởng Phòng GD-ĐT Q.Gò Vấp - cho biết: “Nếu tính theo quy định, hiện Gò Vấp còn thiếu 484 phòng học. Năm 2010, UBND TP đã bố trí kế hoạch vốn chuẩn bị đầu tư cho sáu dự án bồi thường, giải tỏa và 12 dự án xây dựng trường học. Đây là các dự án giải quyết bức xúc về trường lớp trên địa bàn quận nhưng đến năm 2011, UBND TP không tiếp tục bố trí vốn cho các dự án này, gây khó khăn cho quận trong việc triển khai thực hiện”.

Ông Trần Trọng Tuấn, chủ tịch UBND huyện Bình Chánh, kiến nghị Sở Kế hoạch - đầu tư xem xét và trình UBND TP, HĐND TP chấp thuận chủ trương tiếp tục bố trí vốn theo quy định để triển khai thực hiện các công trình. “Tốc độ tăng dân số cơ học rất cao, tính trung bình những năm gần đây mỗi năm Bình Chánh tăng 30.000 dân, tương đương một xã. Vì thế nhu cầu về trường lớp vẫn rất lớn, sĩ số học sinh tại một số điểm trường vẫn còn cao so với quy định” - ông Trần Trọng Tuấn cho biết.

Từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác

Trong phát biểu của mình, đại biểu Võ Văn Sen - hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM) - đã nhiều lần thốt lên hai từ “ngạc nhiên”. Ông ngạc nhiên chuyện các quận huyện không được bố trí vốn để xây dựng trường học: “Việc xây dựng trường để kéo giảm sĩ số xuống là vấn đề hết sức cấp bách mà tại sao Sở Kế hoạch - đầu tư lại không xếp vào “trường hợp cấp bách”? Việc phân bổ vốn đầu tư đợt 2 năm 2011 cho ngành GD-ĐT chỉ hơn 500 tỉ đồng mà còn lưỡng lự thì làm sao ngành GD-ĐT phát triển được?”.

Chuyện ngạc nhiên nữa là: “Vì sao đến nay định biên cho giáo dục TP vẫn chưa đủ, như quận Gò Vấp kêu thiếu hơn 1.000 định biên trong năm 2011? Giáo viên là “cái khung của bộ máy” mà chưa đủ thì tôi không hiểu chúng ta đầu tư cái gì cho giáo dục” - ông Sen bức xúc.

Phó chủ tịch UBND TP Hứa Ngọc Thuận nhấn mạnh đến năm 2015 mỗi quận huyện và mỗi cấp học đều có trường đạt chuẩn chất lượng cao, đồng thời không có trường học với cơ sở vật chất yếu kém. Ông khẳng định chủ trương nhất quán của TP là khi xây dựng các trường mới ở những quận ven, huyện ngoại thành, nhất định phải đạt chuẩn quốc gia và mật độ xây dựng bố trí 30% diện tích cho sân chơi, cây xanh bóng mát...

Về đầu tư cho giáo dục, ông Thuận cho biết đều tăng qua các năm, cụ thể năm 2009 khoản đầu tư này là 2.900 tỉ đồng, năm 2010 tăng lên 3.700 tỉ đồng và ghi vốn bố trí năm 2011 là 5.250 tỉ đồng. Ông khẳng định năm học mới này về cơ bản không quá tải trường lớp, song ông đồng tình với các ý kiến cho rằng ở một số quận ven, huyện ngoại thành do có những dự án chưa kịp đưa vào sử dụng nên còn bố trí sĩ số học sinh cao.

Chốt lại một số điểm cần lưu tâm, Chủ tịch HĐND TP Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng mục tiêu giáo dục toàn diện đã được nêu rõ, chất lượng giáo dục có nâng lên nhưng chưa thể bằng lòng với chất lượng giáo dục như hiện nay.

Bà Tâm đề nghị UBND TP chỉ đạo quyết liệt hơn nhằm rà soát cơ sở vật chất, chuẩn bị tốt hơn cho các năm học tiếp theo. Bà chia sẻ với những bức xúc của các đại biểu, một dự án xây trường lớp chuẩn bị các thủ tục mất hai năm và xây mất hai năm, như vậy phải qua bốn năm mới hoàn thành công trình.

Theo đại biểu Thanh Thúy (ảnh), trung bình thu nhập của giáo viên mầm non chỉ 2 triệu đồng/tháng, chưa kể nhiều người ở Q.7, Nhà Bè đi lại từ nhà đến trường rất xa. Vất vả, lương lại thấp, liệu họ có thể trụ được với nghề hay không? Đại biểu Thanh Thúy cũng băn khoăn với thực trạng TP vẫn còn một số trường sĩ số học sinh cao, vượt quá số lớp học so với quy định, chưa kể một số địa phương chưa có trường tiểu học. Ảnh: MINH ĐỨC

Q.THANH - H.HƯƠNG

“Chạy” trường lớp, “chạy” cả giáo viên

Không chỉ “chạy” trường, khá nhiều phụ huynh còn tìm cách đưa con vào học đúng lớp do giáo viên mà mình ưng ý phụ trách.

Học sinh Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (Q.1, TP.HCM) trong ngày khai giảng năm học mới. Đây là ngôi trường được nhiều phụ huynh muốn xin cho con mình vào học - Ảnh: H.HG.

“Nhà tôi ở Q.4 nhưng đi làm ở Q.Phú Nhuận, bé vào lớp 1 theo đúng tuyến sẽ vào Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Q.4. Nhưng tôi đi làm đến 18g mới xong việc, không thể 16g chạy từ Q.Phú Nhuận về Q.4 đón con rồi... lại đi làm tiếp”. Đó là lý do khiến chị Kim Anh tìm cách “chạy” cho con vào Trường tiểu học Cổ Loa, Q.Phú Nhuận, TP.HCM.

Chọn cô trước, chọn trường sau

Trong khi đó, dù rất muốn cho con mình vào học tại Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, Q.1 nhưng anh L.T.Thành vẫn “ra điều kiện” với người chị hiện đang công tác ở UBND Q.1: “Chị lo cho cháu được học lớp cô V. trước đã. Đã chạy thì chạy cho bõ công”. Tương tự, nghe bạn bè nói cô T. ở Trường tiểu học Lê Ngọc Hân, Q.1 dạy rất hay, chị X. - nhà ở P. Bến Nghé, Q.1 - nhờ người quen xin cho con mình vào lớp 1 do cô T. phụ trách ở Trường Lê Ngọc Hân.

Thậm chí để giữ chỗ, chị còn xin cho con mình được học kèm tại nhà của cô. “Thế nhưng, năm học mới cô nghỉ sinh mất rồi, không biết nhà trường sẽ phân công cô dạy ra sao. Vì không chắc chắn được học cô T. nên tôi không xin cho cháu vào Trường Lê Ngọc Hân nữa” - mới đây chị X. đã quyết định như thế.

Ít cơ hội Bà Võ Ngọc Thu, trưởng Phòng GD-ĐT Q.5, khẳng định: “Những trường hợp chạy hộ khẩu sẽ có rất ít cơ hội được vào trường mình muốn. Cụ thể, học sinh mới nhập hộ khẩu vào Q.5 từ tháng 1-2011 sẽ do hội đồng tuyển sinh của quận phân bổ. Chúng tôi đã hướng dẫn các hiệu trưởng cần bố trí người trực ở trường để hướng dẫn, giải thích, tư vấn cho phụ huynh về tuyển sinh, tránh tình trạng phụ huynh thiếu thông tin rồi đi tìm “cò” nhờ vả, đưa tiền cho họ, cuối cùng tiền mất tật mang”. Trong khi đó: “Q.1 vẫn sẽ áp dụng chính sách ưu tiên về thời gian nhập hộ khẩu như năm trước. Tức là học sinh nhập hộ khẩu vào Q.1 từ khi mới sinh sẽ được ưu tiên tuyển vào trường đúng tuyến, sau đó mới đến diện học sinh nhập hộ khẩu những năm sau, tính theo thứ tự năm nhập hộ khẩu” - ông Đinh Thiện Căn, trưởng Phòng GD-ĐT Q.1, thông báo.

Theo ghi nhận của chúng tôi, tình trạng “chạy” trường trước mùa tuyển sinh năm nay khá “nhộn nhịp”. Tuy nhiên, việc “chạy” hộ khẩu chỉ là công đoạn cần chứ chưa đủ và đã trở nên tầm thường. “Có thể trường đó rất tốt nhưng không phải 100% giáo viên ở đó đều tốt. Vì thế, đã chạy trường thì phải chạy luôn cả... lớp” - chị Hồng Lương, phụ huynh ở Q.Gò Vấp, cho biết.

Vì vậy, năm nay dù đã cầm chắc một chỗ học tại Trường tiểu học Nguyễn Thái Sơn, Q.3 nhưng chị Lương vẫn tha thiết nhờ người quen “gửi cháu vào lớp của cô khối trưởng khối 1. Nghe nói cô này rất nhiệt tình với học sinh, rèn chữ cho học sinh đẹp lắm”.

Cô H. - giáo viên lớp 1 tại một trường khá nổi tiếng ở Q.1 - kể: “Mấy năm gần đây, cứ cuối mỗi năm học là tôi nhận được điện thoại của phụ huynh đề nghị “xin cho bé được học lớp của cô”.

Tôi giải thích việc xếp lớp do ban giám hiệu trường quyết định chứ giáo viên không thể can thiệp, vậy mà họ vẫn năn nỉ “nhờ cô nói một tiếng cho bé được học lớp của cô”. Có người còn tìm được cả nhà riêng của tôi nữa”.

Tương tự, cô P. - giáo viên lớp 1 ở Q.3 - liên tục nhận được lời đề nghị của phụ huynh: “Dạy kèm cho cháu trong ba tháng hè để cháu có nề nếp vào lớp 1”. Năm 2010, có hơn 20 cháu xin học. “Thậm chí hết ghế ngồi, phụ huynh tự nguyện đóng bàn ghế mang đến cho con mình ngồi học” - cô P. tâm sự.

Kỳ nghỉ hè kết thúc, cô mới biết mục đích của phụ huynh: “Cháu nó học cô quen rồi, cũng mến tay mến chân. Thôi cô xin hiệu trưởng nhà trường cho cháu nó được học lớp của cô nhé?”.

Coi chừng “tiền mất tật mang”

Năm 2010, Tuổi Trẻ từng phản ánh việc mười phụ huynh đã cùng bỏ tiền ra để “chạy” hộ khẩu cho con vào học Trường tiểu học Bàu Sen, Q.5 nhưng cuối cùng tiền mất mà con mình không có tên trong danh sách. Quá bức xúc, các phụ huynh đã đi kiện nhưng sự việc vẫn không thay đổi. Phòng GD-ĐT Q.5 đã gạt tên những học sinh này và sắp xếp qua học trường khác trên địa bàn Q.5 với lý do “một hộ gia đình có đến mười em cùng 6 tuổi” và “Trường Bàu Sen đã kín chỗ”.

Một cán bộ đang làm việc trong ngành giáo dục Q.1 đã kể với chúng tôi câu chuyện của chính người thân mình: “Ông anh họ của tôi gọi điện than thở mất 17 triệu đồng mà không thấy tên con mình trong danh sách học sinh lớp 1 một trường tiểu học có tiếng ở Q.1. Tôi hỏi: anh đưa tiền cho ai? Anh ấy bảo đưa cho cô bạn học chung thời phổ thông, cô ta khoe có quen với hiệu trưởng trường này. Tức tốc gọi cho trường thì cô hiệu trưởng trả lời “không biết gì về chuyện này”.

Giận quá, yêu cầu ông anh họ liên hệ với cô bạn thì cô ta nói dối: có đưa tiền nhờ một người quen khác xin giùm nhưng năm nay trường đông quá, không xin được. Cuối cùng đành chịu mất 17 triệu đồng”.

Ông Đinh Thiện Căn - trưởng Phòng GD-ĐT Q.1 - đưa ra lời khuyên: “Nếu phụ huynh có nhu cầu, hãy liên hệ thẳng với nhà trường rồi nộp đơn ngoài tuyến. Tùy từng trường hợp nhưng hằng năm chúng tôi đều có giải quyết cho học sinh học ngoài tuyến để tạo thuận tiện cho phụ huynh đưa đón con em”.

HOÀNG HƯƠNG

Tìm nhau Một hiệu trưởng ở Q.1 kể có giáo viên xin nguyên cả danh sách gần 30 học sinh, có họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ... để vào lớp mình chủ nhiệm. Học sinh mới chuẩn bị vào lớp 1 chưa biết lực học của các em như thế nào mà đã có cả danh sách như thế - hoặc là do quen biết, hoặc do phụ huynh nhờ vả... “Tình trạng này đã tạo nên một tiền lệ không hay trong ngành. Đó là phụ huynh truy tìm giáo viên giỏi và ngược lại giáo viên đi truy tìm phụ huynh khấm khá. Tâm lý giáo viên ai cũng muốn chọn phụ huynh khá giả, họ có điều kiện chăm sóc con mình đầy đủ hơn, quan tâm hơn đến việc học của con em, học sinh sẽ học tốt hơn, ngày lễ tết họ chăm sóc cô giáo cũng chu đáo hơn” - vị hiệu trưởng kết luận.

Nguồn: tuoitre.vn

Giáo viên chủ nhiệm: khổ hơn chăm con mọn

Các vụ bạo lực học đường được phát tán rộng rãi và gần như trở thành một vấn đề xã hội nhức nhối. Khi xem những đoạn phim hay bức ảnh đó, sự chú ý của mọi người sẽ dồn vào bộ đồng phục các em đang mang và bảng tên, phù hiệu được khâu trên áo. Dư luận xã hội đương nhiên sẽ đặt câu hỏi: các trường học đã giáo dục đạo đức cho học sinh thế nào mà để xảy ra nông nỗi này?

Tại trường học, những giáo viên chủ nhiệm “kém may mắn” cũng được hỏi câu tương tự: các thầy cô đã quản lý thế nào mà để học sinh làm ảnh hưởng đến hình ảnh nhà trường thế kia?

Ở nhà, bố mẹ các em cũng sẽ tuyệt vọng: tốn cơm cho ăn học nhưng chỉ học được những điều làm xấu mặt cha mẹ vậy hả?

Có thể nói không ngoa rằng gánh nặng giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh đang đè ngày một nặng trên vai giáo viên chủ nhiệm. Bộ môn giáo dục công dân cung cấp cho các em những kiến thức và chuẩn mực đạo đức. Còn việc hướng dẫn các em thực hành, biến những kiến thức chuẩn mực đó thành kỹ năng, phong cách sống lại thuộc về giáo viên chủ nhiệm.

Nói như vậy không phải để phủ nhận vai trò kết hợp của các giáo viên bộ môn. Nhưng việc giáo viên bộ môn có thể phối hợp chỉ là ghi tên những em học sinh vi phạm vào sổ đầu bài hay “méc lại” để giáo viên chủ nhiệm giải quyết.

Chúng tôi thường ví von với nhau rằng làm chủ nhiệm vất vả như nuôi con mọn. Hết giờ dạy, xách cặp về phòng hội đồng nghỉ 5 phút thể nào cũng có đồng nghiệp “kể tội” học sinh lớp chủ nhiệm. Giờ chào cờ, tên các lớp bị phê bình luôn được xướng lên kèm với sở hữu cách “của cô A (thầy B)”.

Về đến nhà vẫn chưa yên bởi thỉnh thoảng sẽ có phụ huynh gọi điện hoặc hớt hải chạy đến “không biết con tui đi đâu giờ chưa thấy về”. Lúc nào cũng thấy có em tóc dài cần phải nhắc chiều đi học về nhớ cắt, có đứa ngồi học lơ đãng cần hỏi han. Nhìn thấy chỗ trống trong lớp là tưởng tượng coi giờ này trò không đi học thì đang ở đâu. Thấy tờ giấy xin phép kẹp trong sổ đầu bài cũng kiểm tra xem chữ ký có thật của phụ huynh không, rồi tìm số phụ huynh mà hỏi lại coi có thật vậy không.

Có thể làm giáo viên chủ nhiệm còn cực hơn nuôi con mọn nữa. Quản lý và giáo dục gần 50 học sinh đang trong độ tuổi “tâm lý ẩm ương” quả là một việc “đổ mồ hôi, sôi nước mắt”. Con cái được gắn kết với cha mẹ bằng sợi dây tình cảm, phụ thuộc hoàn toàn vào kinh tế, nên cha mẹ có nhiều lợi thế, có nhiều thứ để phạt hoặc thưởng hơn. Giận quá, cha mẹ có thể phết vào mông con vài roi cho “nhớ đời, lần sau chừa nghe con”. Nhiều vũ khí lợi hại vậy mà nhiều bậc phụ huynh còn bó tay, phó thác cho những người “tay không lâm trận”: Trăm sự nhờ cô thầy, tui nói nó không thèm nghe. Nó hư, thầy cô cứ thoải mái đánh mắng.

Giáo viên chủ nhiệm quản lý học sinh theo kinh nghiệm (nếu có), trách nhiệm và tình thương là chính. Việc giáo dục đạo đức học sinh cực kỳ quan trọng nhưng nghiệp vụ chủ nhiệm lại được trang bị rất ít ỏi, hiếm khi được tập huấn thêm các kỹ năng (trong 12 năm đi dạy của tôi thì chưa bao giờ). Tài liệu về công tác chủ nhiệm chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chế độ đãi ngộ thê thảm: 4 tiết/tuần (trong đó: 1 tiết sinh hoạt, 6 buổi 15 phút đầu giờ, 1 buổi lao động, hoàn thành sổ sách, cộng điểm, thu tất tật các loại tiền, cùng tham gia chào cờ và các dịp sinh hoạt khác...). Tiền điện thoại liên hệ phụ huynh (tháng nào ít cũng hơn trăm ngàn), tiền xăng xe đến thăm nhà học sinh không hề mảy may được xem xét đến. Nhưng trách nhiệm thì nặng nề, công việc vụn vặt nhiều vô kể, áp lực không nhỏ.

Đúng là chủ nhiệm chẳng khác nào có thêm đàn con mọn - không có thì trống trải vô vị, mà có thì chẳng lúc nào yên.

LÊ THÚY HẰNG - tuoitre.vn

Ước muốn là những người thầy đúng nghĩa

"Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm", câu nói này nghe quá quen thuộc trong những năm trước đây. Bây giờ ít người nói vậy vì nó không còn đúng nữa, đơn giản là có "cùng sào" đi nữa thì "chuột" cũng... không vào sư phạm.

Lý do thì hầu như ai cũng biết, nhất là “người trong cuộc”:

1.Lương thấp: làm sao mà đủ sống với đồng lương như nhiều người “trong cuộc” đã nói rồi. Tôi là người may mắn khi vừa ra trường đã được dạy ở trường chuyên với mức phụ cấp 70% (các trường thường chỉ có 30%) nhưng cũng không đủ sống, chế độ ăn không bằng 1 công nhân lao động phổ thông mà công việc thì nhiều. Có ngày phải ở lại trường làm suốt từ sáng đến chiều.

2.Thời gian: Chắc mọi người nghĩ rằng giáo viên nhàn rỗi. Xin thưa là không, các ngành khác có ngày nghĩ lễ, còn sư phạm thì không. Nếu các ngày nghỉ lễ rơi vào chủ nhật thì mừng, nếu rơi vào ngày thường thì vẫn được nghỉ nhưng sau đó lại phải sắp xếp thời gian dạy bù, còn mệt hơn nữa.

3.Công việc: Nếu là 1 giáo viên theo đúng nghĩa thì công việc quá nhiều và nhàm chán. Năm nào cũng dạy lại bài đó nhưng đó chỉ là nội dung thôi, còn hình thức lại khác hẳn, mỗi năm 1 lớp khác nhau, cách dạy cũng khác nhau. Không thể đem phương pháp dạy lớp giỏi để dạy 1 lớp khá hay trung bình được, thế là phải nghĩ ra cách mới để dạy

4.Nguyên tắc và nguyên tắc: Đây là điều vô cùng khó chịu. Giáo viên cũng là nhà khoa học mà sao không được nghiên cứu, không được thay đổi nội dung dạy học. Tôi là giáo viên dạy môn tin, trong chương trình lớp 10 có quá nhiều bài dạy vô lý, ví dụ có bài thực hành "sử dụng trình duyệt IE", học sinh biết hết rồi còn gì để dạy. Cứ dạy thì học sinh chán, mà không dạy thì không đúng chương trình => chán. Có bài thì quá dài, có bài lại quá ngắn..... Giá như có thể thay đổi chương trình thì tôi chỉ cần dạy trong 1 học kỳ là hết chương trình lớp 10, còn lớp 11 thì xin thêm mấy tiết nữa mới đủ.

5.Áp lực: "Một cổ hai tròng", “trên đe dưới thớt”, biết rằng câu này cũng không chính xác cho lắm nhưng gần như đúng. Vì sao lại như vậy? Khi đi làm, mọi người chỉ sợ sếp kiểm tra công việc. Còn với giáo viên, không chỉ có sếp mà còn là học sinh, phụ huynh. Giáo viên các môn "phụ" còn dễ thở một chút, chứ các môn "chính" thì khỏi phải nói, dạy dở một chút là học sinh đánh giá liền, giáo viên vừa phải làm vừa lòng các sếp, vừa phải làm vừa lòng cả học sinh nữa.

(ảnh minh họa theo nguồn ảnh: bee.net.vn)

Cái được duy nhất (nếu có): Không phải là tiền mà là TÌNH. Thật lòng cảm động và vui mỗi khi ra đường được học sinh chào mình là thầy giáo. Cũng rất vui khi lên lớp nói chuyện với học sinh, xem học sinh là bạn của mình, hòa đồng vào tuổi teen đáng yêu, năng động và rất hồn nhiên. Làm giáo viên nhiều thì cô có cảm giác mình trẻ lại, vào lớp dạy là tan biến hết mệt mỏi.

Lời cuối: Nền giáo dục Việt Nam đang có nhiều bất cập, bị nền kinh tế thị trường chi phối nhiều nhưng vẫn giữ được cái gốc của "tôn sư trọng đạo" của một "nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý". Khi đọc bài của bạn Ngọc Huyền (Tôi chọn Sư phạm), tôi cảm thấy xúc động và tin vào sự lựa chọn nghề nghiệp của mình là đúng.

Là một giáo viên thì phải có LƯƠNG+TÂM tức là phải có Lương đủ trang trải cho đời sống và quan trọng hơn hết là phải có cái TÂM. Mùa thi gần đến rồi, các bạn học sinh dường như đều đã làm hồ sơ thi đại học. Những bạn nào đã quyết tâm chọn nghề sư phạm, thì mong rằng các bạn yên tâm ôn tập và thi thố với tất cả năng lực của mình. Hy vọng của tôi là các bạn sẽ trở thành những người thầy đúng nghĩa. Và cũng hy vọng rằng nhà nước ta sẽ thay đổi chính sách, chế độ cũng như cách thức quản lý phù hợp đặc thù của nghề giáo, để các thầy cô giáo bớt đi những bức xúc không đáng có và yên tâm gắn bó suốt đời với nghề cao quý “trồng người”!

Phùng Lưu Hải

LTS Dân trí - Bài viết trên cho thấy tác giả là một nhà giáo yêu nghề nhưng khi nói về nghề mình yêu vẫn phải vạch ra tới 6 áp lực của nghề này; trong đó có 5 điểm liên quan với nghề nghiệp; còn một “áp lực” đè năng lên đời sống hằng ngày, là đồng lương không đủ trang trải những nhu cầu tối thiểu. Và một “áp lực” chưa được nói tới (có thể tác giả cho rằng không chỉ riêng đối với nghê sư phạm), đó là “áp lực” của đồng tiền khi phải chạy chọt xin việc.

Tháo gỡ những vướng mắc trên đây để nghề sư phạm trở nên hấp dẫn đối với đông đảo thí sinh là điều sống còn đối với sự nghiệp chấn hưng nền giáo dục nước nhà. Mong rằng Nhà nước ta cũng như các cấp quản lý giáo dục cần tiếp tục đối mới chính sách, chế độ cũng như cơ chế quản lý phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục đúng với vị trí quốc sách hàng đầu.

Theo Dân trí

Giáo viên và những việc làm “nhạy cảm”

- Giáo viên chủ nhiệm thu giúp nhà trường những khoản đóng góp của học sinh và phụ huynh có thể là việc làm bình thường đang diễn ra ở không ít trường. Tuy nhiên, đáng nói là có một số trường hợp việc “làm giúp” tưởng “bình thường” này đã khiến giáo viên mệt mỏi, thậm chí lo lắng...

Nhiều trường vì muốn đạt được định mức thu nên ngay từ đầu năm học đã giao trách nhiệm cho giáo viên chủ nhiệm phải thu tất cả các khoản tiền học sinh đóng góp, nào là học phí, tiền học phụ đạo, tiền bảo hiểm, tiền xã hội hóa giáo dục, lệ phí thi... Tất cả phải thu xong trong học kỳ I, nếu không hoàn thành sẽ bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ và không được xếp thi đua cuối năm. Điều này đã gây áp lực không nhỏ đối với giáo viên, nhất là các giáo viên trẻ còn thiếu kinh nghiệm trong ngành và trong nghề.

Theo lý giải của các trường, do số lượng kế toán và thủ quỹ của trường có hạn, lại phải làm nhiều công việc khác (bên cạnh việc thu tiền của học sinh). Nếu phải thu nhiều khoản tiền của học sinh cả trường trong một thời hạn nhất định thì bộ phận kế toán, thủ quỹ có thể không làm kịp nên nhà trường đã nhờ giáo viên “thu giúp”.

Thế nhưng, trong thực tế việc đẩy giáo viên vào những việc làm “nhạy cảm” như thu tiền, đòi tiền học sinh mỗi khi đến lớp quả thật gây tâm lý hoang mang cho giáo viên và làm mối quan hệ tôn sư trọng đạo ít nhiều bị xóa mờ đi bởi đồng tiền, hơn nữa việc làm này cũng phần nào làm chất lượng dạy - học giảm sút. Đã đành giáo viên chủ nhiệm một tuần có bốn tiết chủ nhiệm nhưng bốn tiết đó là để hướng nghiệp, định hướng tư tưởng và kỹ năng cho học sinh, đồng thời quản lý nề nếp của lớp chứ không phải để thu tiền và đòi tiền như nhiều trường đang làm.

Thiết nghĩ trường nào cũng có bộ phận hành chính kế toán, văn thư, thủ quỹ làm công tác tài chính, tại sao không giao cho các bộ phận này thu tiền mà lại giao cho giáo viên chủ nhiệm! Giáo viên chủ nhiệm chỉ có nhiệm vụ động viên và nhắc nhở chứ không có quy định nào bắt buộc giáo viên chủ nhiệm phải thu các khoản tiền đóng góp của học sinh. Nếu nói bộ phận hành chính kế toán khó thu thì tại sao các trường đại học, cao đẳng quản lý hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn  sinh viên mà vẫn thu được?

BẠCH DƯƠNG - Dân Trí

Đổi mới phương pháp dạy và học: Giáo viên sẽ không đơn độc?

Hội thảo “Chỉ đạo quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường phổ thông” vừa được Bộ GD-ĐT tổ chức tại Nghệ An nhằm tìm những giải pháp liên hoàn để dỡ bỏ những rào cản, những khó khăn mà các thầy, cô giáo đang gặp phải trong nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học.

Giờ học tiếng Anh với phương pháp giảng dạy mới tại Trường THCS Đặng Thai Mai, TP Vinh (Nghệ An)- Ảnh: QUÍ HIÊN

Một số thầy cô giáo tham gia hội thảo cho rằng: “Thiếu định hướng, nhiều khi thấy mình như đi trong rừng rậm, phải tự tìm lấy đường đi nhưng cũng không chắc chắn, không tự tin đó là con đường đúng”.

Dỡ bỏ rào cản, hình thành ý thức

Cô giáo Phạm Thị Hải Yến, Trường THCS Đặng Thai Mai (Nghệ An), sau giờ dạy có Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân dự giờ đã cho biết: “Thời gian đầu với tôi rất khó khăn. Chỉ việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng không đơn giản. Có người cả tiết dạy chỉ lo trình chiếu, và học sinh thay vào việc nghe - đọc - chép thì nhìn - chép... Giữa đồng nghiệp cũng nhiều quan điểm khác nhau, không thống nhất. Điều này khiến nhiều giáo viên ngại đổi mới...”.

"Đề nghị các cơ sở giáo dục sẽ cùng chúng tôi suy nghĩ xem nên có một tên gọi, một danh hiệu thế nào để khen thưởng đặc biệt các thầy giáo, cô giáo có cống hiến cho việc đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả. Việc này sẽ phải làm liên tục hằng năm. Bộ GD-ĐT sẽ có trách nhiệm hướng dẫn đổi mới phương pháp dạy học một cách chi tiết hơn. Chúng ta phải hỗ trợ các thầy cô giáo, không để các thầy cô đơn độc". (Phó thủ tướng - Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân)

Xu hướng sử dụng công nghệ thông tin như một cách “đổi mới phương pháp dạy học” phổ biến thời gian qua ở nhiều trường phổ thông là minh chứng việc đổi mới hình thức, chạy theo thành tích. Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển nhận xét: “Có nhiều thầy cô giáo đã coi thiết bị trình chiếu là vật trang trí cho tiết học nhưng không đem lại lợi ích. Thầy nhàn hơn nhưng trò thì bị nặng nề, mệt mỏi do phải cố gắng nhìn màn hình để chép”.

Một tình trạng phổ biến nữa là việc “lạm dụng sách giáo khoa, coi sách giáo khoa như pháp lệnh, phải dạy hết”. Trong khi chỉ đạo của Bộ GD-ĐT từ lâu là giáo viên chủ động lựa chọn những kiến thức cần thiết để dạy bám sát chuẩn kiến thức đã ban hành. Việc “dạy hết sách giáo khoa” gây sự quá tải, nặng nề, thiếu thời gian cho giáo viên và học sinh đổi mới phương pháp. Để xảy ra tình trạng trên, theo thứ trưởng Hiển, trách nhiệm lớn nhất ở những người quản lý, những người thiết kế “con đường cho việc đổi mới”.

Ông Lê Quán Tần, vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học - Bộ GD-ĐT, nhận định sáu điểm yếu và cũng là rào cản: thói quen dạy thụ động, phù hợp với cách đánh giá qua thi cử “dạy, học gì thi nấy”; thói quen dạy chay do không làm chủ thiết bị, lười biếng, không bao quát đối tượng HS, bỏ rơi HS yếu, kém, chỉ chú trọng truyền đạt kiến thức, không chú trọng rèn kỹ năng, ứng dụng... Ông Lê Quán Tần cho rằng: phương pháp dạy học thật sự đi vào hoạt động dạy học chỉ khi được chuyển hóa từ tri thức sang ý thức, trở thành thói quen, kỹ năng của các thầy, cô giáo.

Việc của người ở “hậu trường”

Nếu giáo viên là người trực tiếp thực hiện đổi mới phương pháp thì những nhà quản lý các cấp là lực lượng hỗ trợ ở “hậu trường”. Lãnh đạo Bộ GD-ĐT đã đưa ra một định hướng: thực hiện phương pháp dạy học tích cực. Theo đó, giáo viên phải biết cách tổ chức quá trình học tập của HS một cách chủ động, hứng thú. Giáo viên không phải là người đi “sửa lỗi” mà là người “khai thác lỗi” cho HS để HS tự điều chỉnh. Giáo viên phải có hồ sơ chuyên môn, chú ý đến mối liên hệ giữa các môn học, kiến thức của các lớp học có tính tiếp nối, mối liên hệ với thực tế.

Phó thủ tướng - Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng: Từ hội thảo này cần phải hình thành nhiệm vụ của các cấp, làm rõ trách nhiệm của các cấp, bộ phận trong ngành, trong các nhà trường. Trong đó vai trò của hiệu trưởng, tổ bộ môn rất quan trọng nhằm hỗ trợ giáo viên đổi mới. Ông Nguyễn Thiện Nhân cũng khẳng định: Bộ GD-ĐT sẽ có trách nhiệm chăm lo tổ chức phong trào đổi mới phương pháp dạy học bằng nhiều hình thức, hỗ trợ kinh phí cho các địa phương làm việc này. Bên cạnh đó, sẽ thực hiện việc tôn vinh các nhà giáo có công trong việc tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học.

TRỊNH VĨNH HÀ - Tuổi trẻ Online

Trả đúng chức năng cho người thầy

- Nhìn vào bức tranh giáo dục, từ lâu chúng ta đã thấy những vấn đề bức xúc đang ngày một dồn lên như một mảng màu đậm dần theo nỗi bức xúc của toàn xã hội. Hằng năm, chúng ta đã có những thành công từ các cuộc thi đỉnh cao về trí tuệ tầm quốc gia cũng như quốc tế ở các môn học được giảng dạy trong nhà trường.

Giáo viên hướng dẫn học sinh trong lớp ở Phần Lan - Ảnh tư liệu

     »» Châu Á “nhập khẩu” mô hình giáo dục Phần Lan: Vì sao không thành công?

     »» Giáo viên và những việc làm “nhạy cảm”

Thế nhưng, để gọi là gặt hái thành quả từ những thành công ấy, sao đến bây giờ nền giáo dục của chúng ta vẫn chưa thể đạt được sự hài lòng từ xã hội.

Hằng năm, chúng ta cũng đã thực hiện hàng loạt cuộc hội thảo, tập huấn xung quanh vấn đề cải cách giáo dục. Những chương trình giảng dạy thay đổi liên tục, các cuộc hội thảo với các mô hình giảng dạy áp dụng từ các nước tiên tiến cũng được nền giáo dục chúng ta cập nhật thường xuyên. Bản thân người giáo viên không ngừng được trang bị các kiến thức mới.

Vậy nhưng phải đến khi đọc bài “Châu Á “nhập khẩu” mô hình giáo dục Phần Lan: vì sao không thành công?” ở vai trò người dạy, tôi đã lý giải được những thắc mắc của mình một cách thuyết phục.

Với một chế độ đào tạo - đãi ngộ - làm việc như mô hình giáo dục của Phần Lan như thế, chả trách gì họ không thành công khi áp dụng nguyên tắc giáo dục “một người vì mọi người và mọi người vì một người”. Với tất cả điều kiện tuyệt vời như thế, mục tiêu giáo dục của họ cũng chỉ nhằm đưa học sinh đến cái đích cuối cùng là nắm vững kiến thức.

Trong khi nhìn lại chúng ta, cũng với nguyên tắc giáo dục lấy học trò làm trung tâm, nhưng vai trò người thầy sẽ rất khó xoay xở với một lớp học có đến gần 50 học trò. Hơn thế, mỗi giáo viên trong một năm học thường sẽ phải phụ trách 150 - 600 học sinh tùy môn dạy của mình. Chỉ tính về số lượng học sinh, người dạy đã quá vất vả trong việc nắm bắt khả năng tiếp thu của từng học sinh, đừng nói gì đến việc theo dõi để kịp thời bổ sung điều chỉnh khả năng tiếp nhận của các em.

Đó là chưa kể ở những trường chuyên lớp chọn, giáo viên phải có nhiệm vụ tìm ra những hạt giống để bồi dưỡng các kỳ thi học sinh giỏi từ cấp trường đến cấp quốc gia, quốc tế.

Cái chính là chúng ta đang cần một sự toàn diện từ nền giáo dục phổ thông. Với tư cách một công dân bình thường, chúng tôi cần những nhà nghiên cứu giáo dục thế nào để con cái chúng tôi được đến trường trong niềm vui được học tập, chứ không phải buộc đến trường để thu lượm kiến thức.

Mỗi con người sinh ra từ những vị trí có thể khác nhau, tư chất khác nhau nhưng đều cần được thụ hưởng một nền giáo dục bình đẳng, để từ đó vươn đến chiếm lĩnh những tri thức mà bản thân người đó cảm thấy cần. Cái đó gọi là nền tảng.

Ở cương vị người đi dạy, hãy để mỗi người thầy lên lớp được làm đúng chức năng phận sự của mình, đó là giảng dạy kiến thức bằng tất cả sự hiểu biết và kỹ năng của mình. Thiết nghĩ đã đến lúc xã hội nên nhìn nhận lại chức năng và vai trò của người thầy. Làm thầy, nghĩa là truyền thụ kiến thức. Mỗi người thầy chân chính trước hết đã là một công dân chân chính nên đừng hô hào đó là một nghề cao quý cần phải biết hi sinh một cách ấu trĩ.

Đồng ý rằng những người làm nghề dạy học cần phải h sinh nhiều hơn, nhưng đó là sự hi sinh cho những trăn trở nghiên cứu phục vụ việc giảng dạy của mình, chứ không phải hi sinh thời gian và công sức cho việc làm thay bộ phận hành chính và quản sinh với đủ thứ công việc như giáo viên chúng ta đang phải làm hằng ngày hiện nay.

LÊ THƯỜNG XUÂN - Dân Trí

Trò “chấm điểm” thầy tại Đại học Liège

Nội dung bài viết dưới đây xin được xem như một thí dụ chứ không phải là một kiểu mẫu giáo dục. Tất cả những chính sách, qui chế, tổ chức... đại học tùy thuộc rất nhiều yếu tố về truyền thống, lịch sử, văn hóa, nhân lực, phương tiện hiện hữu...

1. Bối cảnh của việc trò “chấm điểm” thầy tại Đại học Liège (Bỉ)

Chúng tôi là một Đại học nhỏ, 20.000 sinh viên, một Đại học xưa gần 200 năm tuổi, đã có thời hoàng kim trong hai thế kỷ trước, nhất là với trường Kỷ sư, nhưng hiện không có trong danh sách 200 Đại học hàng đầu thế giới.

Bù lại chúng tôi có truyền thống rất mở: tôn trọng tất cả chính kiến, đảng phái và tôn giáo (có những Đại học ở Bỉ ít tự do hơn chúng tôi).

Đại học Liège nằm trong một khu rừng xanh rộng 2.000 mẫu. Cái hiền hòa và thoáng mát của khung cảnh có thể làm cho con người thoải mái và lịch sự với nhau chăng?

Hệ thống giáo dục ở Bỉ có thể tóm tắt trong ba điểm chính :

- Cưỡng bức và miễn phí hoàn toàn cho tất cả trẻ em tới năm 18 tuổi

- Hệ cao đẳng và đại học được tài trợ bởi chính phủ (từ 10.000 euros tới 15.000 euros cho mỗi sinh viên tùy theo năm và ngành học - sinh viên chỉ đóng từ 400 tới 900 euros mỗi năm).

- Giáo dục phổ thông có một khung chương trình được chính phủ đề ra, dựa theo đó các trường có quyền uyển chuyển sửa đổi áp dụng. Cấp đại học thì hoàn toàn tự do. Nhiều sinh viên chọn trường và chọn môn học trên cơ sở tiếng tăm của trường hay của giáo sư chẳng hạn (kiểu “lên núi tầm sư học đạo” của ta ngày xưa).

Ngoài những chi tiết kể trên, phải kể thêm sơ lược về bối cảnh văn hóa đại học :

- Liên hệ giữa thầy và trò không phải là một liên hệ thẳng trên - dưới, mạnh - yếu mà là một liên hệ tam giác giữa người đi học - kiến thức và người đi dạy. Ba “nhân tố” này đều quan trọng cả ba. 

- Sinh viên chọn một ngành học vì nhiều lý do trong đó có sở thích cá nhân, sinh viên “đóng” một vai trò tích cực chứ không thụ động hấp thụ sự truyền đạt của thầy.

- Trong một xã hội mà càng ngày càng chuyên môn hóa - chuyên ngành chuyên nghề, đòi hỏi sự xuất sắc là cần thiết thì  phải dùng mọi phương tiện để đạt được kết quả đó - “chấm điểm” thầy là một trong những phương tiện .

- Riêng tại Liège, đầu những năm 1990, Jean Thérer, một giáo sư ngành giáo dục đã đặt ra “Tuyên Ngôn Quyền của người đi học”  làm nền móng cho một kiểu cách sư phạm nặng tính nhân bản.

2. Cụ thể trò ”chấm điểm” thầy thế nào?

Chiến dịch - opération -  được đặt tên là “SMART Evalens”  được hiểu là  “hệ thống phương pháp giúp thực hiện trắc nghiệm đánh giá giáo sư”  (Système Méthodologique d'Aide à la Réalisation de Tests d'Evaluation des Enseignants)  nhưng chữ Smart được tất cả cộng đồng giáo dục nhớ liền, nó “khả ái” làm sao ấy !

Bảng điều tra chỉ có một tờ, theo nguyên tắc chỉ cần 10 đến 20 phút là điền xong. Thời gian này tùy theo độ dài của  3 câu trả lời mở cuối bảng điều tra.

Ba câu này hỏi ý kiến cá nhân của sinh viên về môn học, về những bài tập ứng dụng hay bài tập có hướng dẫn và về các cuộc thi của môn ấy. Ba câu trả lời này được dành cho ba khung, chiếm nửa trang giấy, tức là một phần tư diện tích của bảng điều tra - vì chúng quan trọng,  thể hiện phê bình riêng tư của từng sinh viên.

Ba câu trả lời này đòi hỏi nhiều thì giờ và công sức để khai thác, phân tích và đúc kết vì phải đọc bằng... sức người. Những câu “đặc sắc” hay được nhiều sinh viên viết ra sẽ được chép y nguyên lại đưa cho giáo sư liên hệ cùng với những kết quả khác.

Tất cả trên 50 câu hỏi khác (một trang rưỡi của tờ điều tra) đều được trình bày để có thể trả lời bằng cách tô đen. Như thế,  máy tính đọc được và phân tích kết quả bằng chương trình tin học.

Sinh viên chỉ việc “cho điểm” từ 1 thấp nhất đến 5 - hiện nay là tới 6 - điểm cao nhất cho mỗi mục (item) - có quyền không trả lời hay có thể đánh dấu “không liên hệ”

Những câu hỏi này thuộc ba chủ đề :

. Phê bình những bài giảng của môn dạy: 16 câu hỏi đi từ chi tiết cụ thể (giờ giấc, giọng nói, dụng cụ sư phạm, giáo trình...)   cho đến nội dung (có phù hợp với chủ đích của ngành, có giúp cho sinh viên học hỏi thêm, tiến bộ trong chuyên môn, có trùng hợp với các môn khác...)  và dĩ nhiên,  phương pháp sư phạm (có thích hợp với trình độ của sinh viên, có trả lời những khó khăn của sinh viên, có đam mê và truyền đạt cái đam mê ấy cho sinh viên...)

- Phê bình các cuộc thi : 13 câu về cách hỏi thi, cách tổ chức các cuộc thi, cách giáo sư chuẩn bị cho sinh viên học thi, những gì giáo sư chờ đợi nơi sinh viên, chỉ tiêu, “thể lệ” hay cách chấm điểm có được cho biết trước hay không, câu hỏi bài thi có bao phủ hết môn học hay không, ...

- Phần thứ ba, quan trọng nhất: 22 câu về bài tập ứng dụng, tham khảo thêm có hướng dẫn hay lâm sàng (cho sinh viên Y khoa và Thú Y)

Trên bình diện sư phạm, sinh viên không thể chỉ biết lý thuyết thôi mà còn phải biết ứng dụng, biết làm, để biết xoay sở trước mọi tình huống sau này, để tự lập. Chúng tôi vẫn nói, một cách hơi quá đáng,  “dạy học tức là giải phóng” (ít nhất là giải phóng cho sự kém hiểu biết) và “người có tri thức là người tự do”.

Ở đây sinh viên phán đoán tầm quan trọng mà giáo sư dành cho các bài tập thực dụng, tổ chức việc làm của các trợ tá đặc trách lo cho sinh viên, công tác điều khiển sinh viên trong quá trình tự học thêm, sự tận tụy giúp đỡ sinh viên, ...

Triết lý mà nói, nếu phần ứng dụng này giáo sư làm tốt thì giáo sư rõ là người “khai tâm”, dạy cách học (apprendre à apprendre) cho sinh viên tiếp tục con đường tự học trong suốt quãng đời còn lại.

Cái đánh giá của mỗi sinh viên là chủ quan. Nhưng các mục đưa ra đều cụ thể, có thể “đong và đếm” được.

Dỉ nhiên mỗi bảng điều tra đều có phần hành chính ghi  môn học, tên giáo sư dạy, phân khoa, năm học, ngày điền bảng chấm điểm nhưng tuyệt nhiên không có tên họ của sinh viên, tác giả bảng chấm điểm.  

3. Sau đó ?

Phần “khổ sở” tức là công việc của phân khoa sư phạm: khai thác, phân tích và cô đọng các kết quả.

Một công việc nặng vì cả Đại học có hơn cả ngàn giáo sư, dạy ba ngàn môn. Thế nên công việc không thể tái diễn mỗi năm cho mỗi môn mà  thông thường cứ khoảng 5 năm một lần cho mỗi người.

Mỗi giáo sư sẽ nhận được đúng là bảng điều tra với số điểm của mình cho từng mục. Như thế, người đứng trên bục giảng biết được phản ảnh của sinh viên, chỗ nào được, chỗ nào còn thiếu qua nhận định của học trò mình. Và nhất là các ý kiến cá nhân của các sinh viên qua các câu trả lời tự do.

Đồng thời mỗi giáo sư còn nhận được một đồ thị bảng “điểm trung bình” của tất cả các đồng nghiệp cùng một khoa hầu có thể xác định vị trí của cá nhân (trên hay dưới trung bình đó - và trên hay dưới chỗ nào, phạm vi nào) .

Vấn đề đăng các kết quả của “Smart Evalens - đánh giá giáo sư” lên trang nhà nội bộ (intranet) của Đại học đã được bàn đến cách đây mấy năm. Hiện vẫn chưa ngã ngũ.

Nguyên tắc tự do sư phạm không cho phép bất cứ ai, kể cả Viện trưởng Đại học, áp dụng một chế tài nào đối với các giáo sư -  để khen thưởng hay chê bai - Thế nhưng phải nói là cộng đồng đại học ở Liège thoải mái với việc sinh viên cho điểm giáo sư. Có thể vì đại đa số ý thức được vai trò và bổn phận của mình, có thể vì tinh thần trách nhiệm của cá nhân cao.

Một “bảng điểm tốt” là một phần thưởng tinh thần to lớn đối với người mang nghề “bán cháo phổi”, là một đền bù vô giá cho những giờ cặm cụi soạn giáo trình, chuẩn bị ảnh đèn chiếu (hồi xưa) hay power point (bây giờ), lên giảng đường, ...

Những phê bình tiêu cực lại rất là quí giá: một người giỏi nghiên cứu (tất cả giáo sư Đại học qua bổ nhiệm đều là những chuyên gia có giá trị và đã được cộng đồng khoa học quốc tế  thừa nhận)   chưa hẳn là một nhà sư phạm  (vì khả năng sư phạm không phải là bẩm sinh)  nên đánh giá của sinh viên giúp người đi dạy  biết sở trường sở đoản của mình để làm tốt hơn.

Mà cũng có thể giáo sư bị phê bình tiêu cực chỉ vì nhu cầu của đa phần sinh viên một lớp nào đó khác đi so với thường lệ. Mà việc dạy học là một việc chung của người dạy và người học, hai người đi cùng một khúc đường với một chủ đích duy nhất: làm chủ cái hiểu biết.

Hai người đồng hành thì phải sóng bước cùng nhịp với nhau. Không để ý tới nhu cầu và nhận xét của sinh viên, chúng không học tốt thì người đi dạy thất bại. Tệ hơn nữa, không trả lời được chờ đợi của sinh viên, chúng chán nản, không tới lớp, người đi dạy sẽ giảng cho bốn bức tường của giảng đường ư ?

Nếu cần, các giáo sư có thể gọi “cầu cứu” bên bộ phận sư phạm của phân khoa. Bộ phận này làm việc trên cơ sở theo nhu cầu, không áp đặt.  Cùng với giáo sư nhờ giúp, họ sẽ phân tích hoàn cảnh, vốn khả năng của sinh viên, đặc thù và đòi hỏi của môn học để hướng đến những giải pháp sư phạm có thể thích ứng.

Trong tương lai, các giáo sư Đại học sẽ phải chứng minh khả năng sư phạm bằng một chứng chỉ hay bằng cấp chuyên môn.

Nhìn chung, hai phân khoa “dị ứng” nhất, lúc đầu, đối với việc sinh viên chấm điểm giáo sư là Y khoa và Luật khoa. Vì đó là hai phân khoa bảo thủ nhiều hơn. Nhưng tình hình cũng thay đổi và chúng tôi áp dụng hình thức dân chủ này từ hơn hai mươi năm nay.

Sinh viên ở Liège xem việc cho điểm giáo sư là một việc bình thường, cũng bình thường như việc đại diện của sinh viên (qua bầu cử) họp cùng với giáo sư trong Hội đồng Quản trị Đại học hay Hội đồng phân khoa  hầu giải quyết các vấn đề liên quan đến cuộc sống của Đại học hay của phân khoa. 

Nguyễn Huỳnh Mai

 

LTS Dân trí - Trước hết xin cảm ơn giáo sư Nguyễn Huỳnh Mai đã nhiệt tình viết tiếp bài thứ hai nói rõ hơn về cách tổ chức cho trò “chấm điểm” Thầy ở Đại học Liège (Bỉ) theo yêu cầu của những đồng nghiệp tại Việt Nam..

Mặc dù tác giả coi bài viết trên đây chỉ là một thí dụ nhưng đã đem lại nhiều thông tin bổ ích về ý tưởng cũng như cách thức tổ chức và hiệu quả thiết thực của việc “trò chấm điểm Thầy” tại Đại học Liège, một trường Đại học đã có gần 200 năm tuổi. Đấy cũng là những thông tin gợi mở cho việc xác định nội dung cũng như xây dựng các tiêu chí khách quan trong việc “chấm điểm” Thầy của sinh viên và cách xử lý kết quả đó đối với các trường đại học nước ta.

Theo Dân Trí