Ông giáo làng nghiệp dư

Không được đào tạo để trở thành nhà giáo, cũng không có bất kỳ chứng chỉ sư phạm nào. Vậy mà hơn chục năm qua, bằng sự hiểu biết, kinh nghiệm và tình yêu với lớp trẻ, ông Nguyễn Xuân Điền ở xã Đình Cao (Phù Cừ, Hưng Yên) đã ôn thi ĐH cho hàng ngàn học sinh.

Trong số những học trò được ông Điền ôn thi, nhiều em đã công thành danh toại. Đến Phù Cừ hỏi nhà ông Điền, dân trong huyện không ai không biết, họ kính trọng gọi ông là “thầy Điền” dạy chữ.
Vừa bước đến cổng nhà, chúng tôi đã nghe tiếng giảng bài của người đàn ông ngoại ngũ tuần. Dáng người cao gầy, mái tóc điểm bạc, mặt vẫn bám bụi phấn, ông kể về chuyện đời chuyện nghề, về cái duyên đứng trên bục giảng và cũng là tấm lòng dành cho học sinh vùng quê.
Ông Nguyễn Xuân Điền sinh năm 1959, ngay từ nhỏ đã rất ham học. Sau này ông làm việc trong một công ty may ở Hưng Yên. Công việc bận bịu nên ít có thời gian kèm con học. Đến khi đứa con trai út của ông sắp thi vào lớp 10, ông kiểm tra mới biết kiến thức bị trống quá nhiều. Từ đó, ông sắp xếp thời gian kèm con học. Bốn tháng sau, con ông thi đỗ vào lớp 10 với điểm số gần như tuyệt đối. Thấy bố mình dạy dễ hiểu, cậu con út rủ mấy anh em trong họ đến học cùng. Cứ như thế, ông kèm chúng suốt từ lớp 10 cho đến lúc ôn thi đại học.

Lớp học của thầy Điền.

Năm 2000, cả làng ngỡ ngàng khi cả bốn đứa con, cháu ông dạy đều đỗ đại học. Từ đó, phụ huynh trong làng rồi trong xã dẫn con em mình đến nhờ ông dạy. Cứ thế, sau hàng chục năm với phận thầy giáo làng nghiệp dư, ông đã dạy cho hàng ngàn con em học sinh nông dân xa gần.
Năm học 2003, lớp ông dạy có đến trên 30 em đỗ đại học. Tiếng lành đồn xa, có học sinh tận Sơn La, Lai Châu, thậm chí cả Đồng Nai, Bình Phước cũng lặn lội tìm đến với ông. Đình Cao trước đây vốn là “làng nghèo chữ”, còn bây giờ đã thành làng hiếu học bởi có nhiều em đỗ đạt. Họ khẳng định, công ấy thuộc về thầy Điền.

Khi hỏi về số học sinh do ông ôn luyện thi đỗ đại học, ông nhẩm tính sơ sơ cũng đến gần 500 em. Trong số đó, không ít học sinh đạt điểm cao trong các kỳ thi, như Trần Văn Điệp (quê ở Quảng Ninh) thi được 28 điểm vào trường Học viện Kỹ thuật quân sự; Nguyễn Trung Tín được 29 điểm vào Đại học GTVT...
Những năm 2006 - 2007, ông phải dạy liền hai ca sáng và chiều. Nhiều khi các em chưa hiểu hết bài tập, buổi tối ông lại vui vẻ đứng lớp giảng cho đến khi các em hiểu hết vấn đề mới thôi. Bây giờ sức khỏe cũng yếu đi nhiều nên ông chỉ có thể dạy một lớp với 30 em. Nhưng ông khẳng định: “Tình yêu và lòng nhiệt tình dành cho các em thì chưa bao giờ cạn”.
Kỷ niệm sâu sắc nhất trong ngần ấy năm làm thầy giáo làng là vào năm 2005, em Lò Văn Quân ở Bắc Kạn, nhà nghèo bố mất sớm nhưng ham học. Em xin mẹ xuống xuôi học thầy Điền được ba tháng thì hết tiền sinh hoạt. Thấy em gia cảnh khó khăn lại chịu khó nên ông khuyên cố gắng ở lại, tiền ăn ở học hành sẽ do thầy tài trợ. Công sức của hai thầy trò được đền đáp khi Quân thi đỗ vào trường Đại học GTVT với số điểm khá cao. Giờ Quân nhận thầy Điền làm bố nuôi và thường xuyên về Hưng Yên thăm thầy.
Theo đánh giá của thầy Điền, đề thi đại học qua các năm hầu hết là kiến thức trong sách giáo khoa, chỉ cần nắm chắc kiến thức cơ bản thì các em có thể đạt 7 - 8 điểm/môn là chuyện bình thường. Phương pháp dạy của ông là truyền đạt cho học sinh những kiến thức cơ bản, từ đó vận dụng để giải các bài tập từ đơn giản đến phức tạp. Cứ học hết một khóa, ông lại cho các em thi thử để đánh giá năng lực học tập của từng em. Sau đó phân loại, đưa ra lời khuyên để các em lựa chọn trường cho phù hợp.
Thầy Điền chia sẻ, các em nên căn cứ vào lực học của mình cũng như năng khiếu với ngành mình mơ ước để đăng ký thi đại học. Hiện có tình trạng nhiều em đua nhau lên thành phố vào lò luyện thi. Lớp đông, phòng chật mà thời gian luyện thi gấp rút sẽ khó đạt được kết quả. Bởi vậy học sinh nên nắm chắc kiến thức cơ bản và tự ôn luyện theo phương pháp khoa học.

Theo CATPHCM

Giáo viên chủ nhiệm: khổ hơn chăm con mọn

Các vụ bạo lực học đường được phát tán rộng rãi và gần như trở thành một vấn đề xã hội nhức nhối. Khi xem những đoạn phim hay bức ảnh đó, sự chú ý của mọi người sẽ dồn vào bộ đồng phục các em đang mang và bảng tên, phù hiệu được khâu trên áo. Dư luận xã hội đương nhiên sẽ đặt câu hỏi: các trường học đã giáo dục đạo đức cho học sinh thế nào mà để xảy ra nông nỗi này?

Tại trường học, những giáo viên chủ nhiệm “kém may mắn” cũng được hỏi câu tương tự: các thầy cô đã quản lý thế nào mà để học sinh làm ảnh hưởng đến hình ảnh nhà trường thế kia?

Ở nhà, bố mẹ các em cũng sẽ tuyệt vọng: tốn cơm cho ăn học nhưng chỉ học được những điều làm xấu mặt cha mẹ vậy hả?

Có thể nói không ngoa rằng gánh nặng giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh đang đè ngày một nặng trên vai giáo viên chủ nhiệm. Bộ môn giáo dục công dân cung cấp cho các em những kiến thức và chuẩn mực đạo đức. Còn việc hướng dẫn các em thực hành, biến những kiến thức chuẩn mực đó thành kỹ năng, phong cách sống lại thuộc về giáo viên chủ nhiệm.

Nói như vậy không phải để phủ nhận vai trò kết hợp của các giáo viên bộ môn. Nhưng việc giáo viên bộ môn có thể phối hợp chỉ là ghi tên những em học sinh vi phạm vào sổ đầu bài hay “méc lại” để giáo viên chủ nhiệm giải quyết.

Chúng tôi thường ví von với nhau rằng làm chủ nhiệm vất vả như nuôi con mọn. Hết giờ dạy, xách cặp về phòng hội đồng nghỉ 5 phút thể nào cũng có đồng nghiệp “kể tội” học sinh lớp chủ nhiệm. Giờ chào cờ, tên các lớp bị phê bình luôn được xướng lên kèm với sở hữu cách “của cô A (thầy B)”.

Về đến nhà vẫn chưa yên bởi thỉnh thoảng sẽ có phụ huynh gọi điện hoặc hớt hải chạy đến “không biết con tui đi đâu giờ chưa thấy về”. Lúc nào cũng thấy có em tóc dài cần phải nhắc chiều đi học về nhớ cắt, có đứa ngồi học lơ đãng cần hỏi han. Nhìn thấy chỗ trống trong lớp là tưởng tượng coi giờ này trò không đi học thì đang ở đâu. Thấy tờ giấy xin phép kẹp trong sổ đầu bài cũng kiểm tra xem chữ ký có thật của phụ huynh không, rồi tìm số phụ huynh mà hỏi lại coi có thật vậy không.

Có thể làm giáo viên chủ nhiệm còn cực hơn nuôi con mọn nữa. Quản lý và giáo dục gần 50 học sinh đang trong độ tuổi “tâm lý ẩm ương” quả là một việc “đổ mồ hôi, sôi nước mắt”. Con cái được gắn kết với cha mẹ bằng sợi dây tình cảm, phụ thuộc hoàn toàn vào kinh tế, nên cha mẹ có nhiều lợi thế, có nhiều thứ để phạt hoặc thưởng hơn. Giận quá, cha mẹ có thể phết vào mông con vài roi cho “nhớ đời, lần sau chừa nghe con”. Nhiều vũ khí lợi hại vậy mà nhiều bậc phụ huynh còn bó tay, phó thác cho những người “tay không lâm trận”: Trăm sự nhờ cô thầy, tui nói nó không thèm nghe. Nó hư, thầy cô cứ thoải mái đánh mắng.

Giáo viên chủ nhiệm quản lý học sinh theo kinh nghiệm (nếu có), trách nhiệm và tình thương là chính. Việc giáo dục đạo đức học sinh cực kỳ quan trọng nhưng nghiệp vụ chủ nhiệm lại được trang bị rất ít ỏi, hiếm khi được tập huấn thêm các kỹ năng (trong 12 năm đi dạy của tôi thì chưa bao giờ). Tài liệu về công tác chủ nhiệm chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chế độ đãi ngộ thê thảm: 4 tiết/tuần (trong đó: 1 tiết sinh hoạt, 6 buổi 15 phút đầu giờ, 1 buổi lao động, hoàn thành sổ sách, cộng điểm, thu tất tật các loại tiền, cùng tham gia chào cờ và các dịp sinh hoạt khác...). Tiền điện thoại liên hệ phụ huynh (tháng nào ít cũng hơn trăm ngàn), tiền xăng xe đến thăm nhà học sinh không hề mảy may được xem xét đến. Nhưng trách nhiệm thì nặng nề, công việc vụn vặt nhiều vô kể, áp lực không nhỏ.

Đúng là chủ nhiệm chẳng khác nào có thêm đàn con mọn - không có thì trống trải vô vị, mà có thì chẳng lúc nào yên.

LÊ THÚY HẰNG - tuoitre.vn

Ước muốn là những người thầy đúng nghĩa

"Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm", câu nói này nghe quá quen thuộc trong những năm trước đây. Bây giờ ít người nói vậy vì nó không còn đúng nữa, đơn giản là có "cùng sào" đi nữa thì "chuột" cũng... không vào sư phạm.

Lý do thì hầu như ai cũng biết, nhất là “người trong cuộc”:

1.Lương thấp: làm sao mà đủ sống với đồng lương như nhiều người “trong cuộc” đã nói rồi. Tôi là người may mắn khi vừa ra trường đã được dạy ở trường chuyên với mức phụ cấp 70% (các trường thường chỉ có 30%) nhưng cũng không đủ sống, chế độ ăn không bằng 1 công nhân lao động phổ thông mà công việc thì nhiều. Có ngày phải ở lại trường làm suốt từ sáng đến chiều.

2.Thời gian: Chắc mọi người nghĩ rằng giáo viên nhàn rỗi. Xin thưa là không, các ngành khác có ngày nghĩ lễ, còn sư phạm thì không. Nếu các ngày nghỉ lễ rơi vào chủ nhật thì mừng, nếu rơi vào ngày thường thì vẫn được nghỉ nhưng sau đó lại phải sắp xếp thời gian dạy bù, còn mệt hơn nữa.

3.Công việc: Nếu là 1 giáo viên theo đúng nghĩa thì công việc quá nhiều và nhàm chán. Năm nào cũng dạy lại bài đó nhưng đó chỉ là nội dung thôi, còn hình thức lại khác hẳn, mỗi năm 1 lớp khác nhau, cách dạy cũng khác nhau. Không thể đem phương pháp dạy lớp giỏi để dạy 1 lớp khá hay trung bình được, thế là phải nghĩ ra cách mới để dạy

4.Nguyên tắc và nguyên tắc: Đây là điều vô cùng khó chịu. Giáo viên cũng là nhà khoa học mà sao không được nghiên cứu, không được thay đổi nội dung dạy học. Tôi là giáo viên dạy môn tin, trong chương trình lớp 10 có quá nhiều bài dạy vô lý, ví dụ có bài thực hành "sử dụng trình duyệt IE", học sinh biết hết rồi còn gì để dạy. Cứ dạy thì học sinh chán, mà không dạy thì không đúng chương trình => chán. Có bài thì quá dài, có bài lại quá ngắn..... Giá như có thể thay đổi chương trình thì tôi chỉ cần dạy trong 1 học kỳ là hết chương trình lớp 10, còn lớp 11 thì xin thêm mấy tiết nữa mới đủ.

5.Áp lực: "Một cổ hai tròng", “trên đe dưới thớt”, biết rằng câu này cũng không chính xác cho lắm nhưng gần như đúng. Vì sao lại như vậy? Khi đi làm, mọi người chỉ sợ sếp kiểm tra công việc. Còn với giáo viên, không chỉ có sếp mà còn là học sinh, phụ huynh. Giáo viên các môn "phụ" còn dễ thở một chút, chứ các môn "chính" thì khỏi phải nói, dạy dở một chút là học sinh đánh giá liền, giáo viên vừa phải làm vừa lòng các sếp, vừa phải làm vừa lòng cả học sinh nữa.

(ảnh minh họa theo nguồn ảnh: bee.net.vn)

Cái được duy nhất (nếu có): Không phải là tiền mà là TÌNH. Thật lòng cảm động và vui mỗi khi ra đường được học sinh chào mình là thầy giáo. Cũng rất vui khi lên lớp nói chuyện với học sinh, xem học sinh là bạn của mình, hòa đồng vào tuổi teen đáng yêu, năng động và rất hồn nhiên. Làm giáo viên nhiều thì cô có cảm giác mình trẻ lại, vào lớp dạy là tan biến hết mệt mỏi.

Lời cuối: Nền giáo dục Việt Nam đang có nhiều bất cập, bị nền kinh tế thị trường chi phối nhiều nhưng vẫn giữ được cái gốc của "tôn sư trọng đạo" của một "nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý". Khi đọc bài của bạn Ngọc Huyền (Tôi chọn Sư phạm), tôi cảm thấy xúc động và tin vào sự lựa chọn nghề nghiệp của mình là đúng.

Là một giáo viên thì phải có LƯƠNG+TÂM tức là phải có Lương đủ trang trải cho đời sống và quan trọng hơn hết là phải có cái TÂM. Mùa thi gần đến rồi, các bạn học sinh dường như đều đã làm hồ sơ thi đại học. Những bạn nào đã quyết tâm chọn nghề sư phạm, thì mong rằng các bạn yên tâm ôn tập và thi thố với tất cả năng lực của mình. Hy vọng của tôi là các bạn sẽ trở thành những người thầy đúng nghĩa. Và cũng hy vọng rằng nhà nước ta sẽ thay đổi chính sách, chế độ cũng như cách thức quản lý phù hợp đặc thù của nghề giáo, để các thầy cô giáo bớt đi những bức xúc không đáng có và yên tâm gắn bó suốt đời với nghề cao quý “trồng người”!

Phùng Lưu Hải

LTS Dân trí - Bài viết trên cho thấy tác giả là một nhà giáo yêu nghề nhưng khi nói về nghề mình yêu vẫn phải vạch ra tới 6 áp lực của nghề này; trong đó có 5 điểm liên quan với nghề nghiệp; còn một “áp lực” đè năng lên đời sống hằng ngày, là đồng lương không đủ trang trải những nhu cầu tối thiểu. Và một “áp lực” chưa được nói tới (có thể tác giả cho rằng không chỉ riêng đối với nghê sư phạm), đó là “áp lực” của đồng tiền khi phải chạy chọt xin việc.

Tháo gỡ những vướng mắc trên đây để nghề sư phạm trở nên hấp dẫn đối với đông đảo thí sinh là điều sống còn đối với sự nghiệp chấn hưng nền giáo dục nước nhà. Mong rằng Nhà nước ta cũng như các cấp quản lý giáo dục cần tiếp tục đối mới chính sách, chế độ cũng như cơ chế quản lý phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục đúng với vị trí quốc sách hàng đầu.

Theo Dân trí

Trả đúng chức năng cho người thầy

- Nhìn vào bức tranh giáo dục, từ lâu chúng ta đã thấy những vấn đề bức xúc đang ngày một dồn lên như một mảng màu đậm dần theo nỗi bức xúc của toàn xã hội. Hằng năm, chúng ta đã có những thành công từ các cuộc thi đỉnh cao về trí tuệ tầm quốc gia cũng như quốc tế ở các môn học được giảng dạy trong nhà trường.

Giáo viên hướng dẫn học sinh trong lớp ở Phần Lan - Ảnh tư liệu

     »» Châu Á “nhập khẩu” mô hình giáo dục Phần Lan: Vì sao không thành công?

     »» Giáo viên và những việc làm “nhạy cảm”

Thế nhưng, để gọi là gặt hái thành quả từ những thành công ấy, sao đến bây giờ nền giáo dục của chúng ta vẫn chưa thể đạt được sự hài lòng từ xã hội.

Hằng năm, chúng ta cũng đã thực hiện hàng loạt cuộc hội thảo, tập huấn xung quanh vấn đề cải cách giáo dục. Những chương trình giảng dạy thay đổi liên tục, các cuộc hội thảo với các mô hình giảng dạy áp dụng từ các nước tiên tiến cũng được nền giáo dục chúng ta cập nhật thường xuyên. Bản thân người giáo viên không ngừng được trang bị các kiến thức mới.

Vậy nhưng phải đến khi đọc bài “Châu Á “nhập khẩu” mô hình giáo dục Phần Lan: vì sao không thành công?” ở vai trò người dạy, tôi đã lý giải được những thắc mắc của mình một cách thuyết phục.

Với một chế độ đào tạo - đãi ngộ - làm việc như mô hình giáo dục của Phần Lan như thế, chả trách gì họ không thành công khi áp dụng nguyên tắc giáo dục “một người vì mọi người và mọi người vì một người”. Với tất cả điều kiện tuyệt vời như thế, mục tiêu giáo dục của họ cũng chỉ nhằm đưa học sinh đến cái đích cuối cùng là nắm vững kiến thức.

Trong khi nhìn lại chúng ta, cũng với nguyên tắc giáo dục lấy học trò làm trung tâm, nhưng vai trò người thầy sẽ rất khó xoay xở với một lớp học có đến gần 50 học trò. Hơn thế, mỗi giáo viên trong một năm học thường sẽ phải phụ trách 150 - 600 học sinh tùy môn dạy của mình. Chỉ tính về số lượng học sinh, người dạy đã quá vất vả trong việc nắm bắt khả năng tiếp thu của từng học sinh, đừng nói gì đến việc theo dõi để kịp thời bổ sung điều chỉnh khả năng tiếp nhận của các em.

Đó là chưa kể ở những trường chuyên lớp chọn, giáo viên phải có nhiệm vụ tìm ra những hạt giống để bồi dưỡng các kỳ thi học sinh giỏi từ cấp trường đến cấp quốc gia, quốc tế.

Cái chính là chúng ta đang cần một sự toàn diện từ nền giáo dục phổ thông. Với tư cách một công dân bình thường, chúng tôi cần những nhà nghiên cứu giáo dục thế nào để con cái chúng tôi được đến trường trong niềm vui được học tập, chứ không phải buộc đến trường để thu lượm kiến thức.

Mỗi con người sinh ra từ những vị trí có thể khác nhau, tư chất khác nhau nhưng đều cần được thụ hưởng một nền giáo dục bình đẳng, để từ đó vươn đến chiếm lĩnh những tri thức mà bản thân người đó cảm thấy cần. Cái đó gọi là nền tảng.

Ở cương vị người đi dạy, hãy để mỗi người thầy lên lớp được làm đúng chức năng phận sự của mình, đó là giảng dạy kiến thức bằng tất cả sự hiểu biết và kỹ năng của mình. Thiết nghĩ đã đến lúc xã hội nên nhìn nhận lại chức năng và vai trò của người thầy. Làm thầy, nghĩa là truyền thụ kiến thức. Mỗi người thầy chân chính trước hết đã là một công dân chân chính nên đừng hô hào đó là một nghề cao quý cần phải biết hi sinh một cách ấu trĩ.

Đồng ý rằng những người làm nghề dạy học cần phải h sinh nhiều hơn, nhưng đó là sự hi sinh cho những trăn trở nghiên cứu phục vụ việc giảng dạy của mình, chứ không phải hi sinh thời gian và công sức cho việc làm thay bộ phận hành chính và quản sinh với đủ thứ công việc như giáo viên chúng ta đang phải làm hằng ngày hiện nay.

LÊ THƯỜNG XUÂN - Dân Trí

Từ khái niệm “siêu nhân” của Nietzsche, nghĩ về người thầy

Xã hội ta vốn rất coi trọng người thầy. Không có vấn đề gì khi sự đề cao mang nghĩa ghi nhận đóng góp của người thầy đối với cộng đồng, như ghi nhận đóng góp của các ngành nghề, lĩnh vực khác. Tuy nhiên, sự đề cao đó phần nào xuất phát từ ý nghĩ cố hữu là thầy luôn luôn đúng. Điều đó cản trở quá trình phê phán của người thầy.

 

Từ khái niệm “siêu nhân” của Nietzsche, nghĩ về người thầy

Ai cũng có thể trở thành siêu nhân...

Khái niệm siêu nhân trong triết học Nietzsche, theo cách hiểu của Deleuze, là rất khác so với quan niệm thông thường. Sự phát triển của điện ảnh, nhất là thể loại khoa học giả tưởng đã tạo nên một hình ảnh đậm nét trong trường liên tưởng của chúng ta. Siêu nhân – đó là những người có năng lực siêu nhiên, phi thường, thường xuất hiện với sứ mệnh thiêng liêng là chống lại thế lực phi nghĩa nào đó; siêu nhân bao giờ cũng chiến thắng, anh ta là kẻ mạnh và luôn đóng vai chính. Nietzsche quan niệm: “siêu nhân, con người bị vượt qua, bị vượt lên” (1). Có nghĩa là với Nietzsche, siêu nhân không phải là kẻ mang sức mạnh siêu nhiên, mà siêu nhân xuất hiện khi con người bị vượt qua. Sức mạnh của siêu nhân là ở chỗ có khả năng phê phán và chấp nhận sự phê phán, sự phê phán nhằm vào những mặt cần phê phán và có tác dụng hoàn thiện con người.

Điều này nghe có vẻ rất đơn giản nhưng không phải ai cũng làm được. Bởi chấp nhận sự phê phán tức là chấp nhận rằng bản thân có những khuyết điểm, những sai lầm cần phải sửa chữa. Thái độ này đòi hỏi một sự dũng cảm đặc biệt mà không phải ai cũng có. Deleuze viết: “Đừng nghĩ rằng siêu nhân của Nietzsche là một sự đấu giá cao hơn: về bản chất, nó khác con người, khác với cái tôi” (2). Con người có bản năng tự bảo vệ, đối với ý thức của mình cũng vậy, thật khó để con người phủ định bản thân, thật khó để cho cái tôi tự lên án chính nó.

Khái niệm siêu nhân của Nietzsche mở ra một khả năng của con người. Với quan niệm của Nietzsche, siêu nhân là một sự trở thành của con người, bất kỳ ai cũng có thể là siêu nhân nếu họ tiến hành phê phán, và ngược lại, biết chấp nhận sự phê phán. Làm được điều đó có nghĩa là họ đã tạo điều kiện cho sự hình thành của siêu nhân. Quyền lựa chọn giờ đây được chuyển vào tay con người chứ không phải Chúa, đó là nỗ lực sống chứ không phải là định mệnh.

...nhưng người thầy phải sáng suốt gấp đôi

Xã hội ta vốn rất coi trọng người thầy. Trong chế độ phong kiến, quan hệ thầy – trò là một trong ba quan hệ trụ cột của xã hội, cùng với quan hệ vua – tôi và cha – con. Cho đến ngày nay, vị trí của người thầy luôn được đề cao. Không có vấn đề gì khi sự đề cao đó mang nghĩa ghi nhận đóng góp của người thầy đối với cộng đồng, như ghi nhận đóng góp của các ngành nghề, lĩnh vực khác. Tuy nhiên, sự tôn vinh hiện nay phần nào xuất phát từ ý nghĩ cố hữu là thầy luôn luôn đúng. Điều đó cản trở quá trình phê phán, cũng là cản trở quá trình đến với siêu nhân của người thầy. Mọi người xung quanh nghĩ rằng thầy luôn đúng, như thế thật khó để chính ông nghĩ rằng mình đã sai.

Khi một đứa trẻ bị la mắng, người ta nói với nó rằng đó là để nó tiến bộ hơn; nhưng khi đứa trẻ lên tiếng về cái sai của người lớn, người ta sẽ nghĩ nó hư. Những đóng góp hay nhận xét của học sinh đối với thầy giáo bị xem là vô lễ và xúc phạm. Gần đây, Bộ Giáo dục đưa ra ý kiến về việc tiến hành nhận xét giáo viên trong trường phổ thông, và người nhận xét là học sinh. Dư luận nảy sinh hai luồng quan điểm: 1. cho rằng đó là tiến bộ, phù hợp với xu thế của thời hiện đại; 2. phản đối vì việc đó làm ảnh hưởng đến quan hệ thầy – trò truyền thống, làm giảm uy tín người thầy và “làm hư” học sinh. Cuối cùng, việc học sinh nhận xét giáo viên chỉ được một số trường tư thực hiện và vẫn không áp dụng một cách đại trà.

Người thầy ở xã hội ta thật khó có thể thực hiện quá trình vươn tới siêu nhân – khái niệm mà chúng ta đang nói đến. Tâm lý xã hội đã ảnh hưởng đến tâm lý cá nhân. Người thầy một mặt bị kìm nén bởi đặc tính cố hữu của con người là bảo thủ, một mặt được xã hội vỗ về rằng ông luôn đúng. Để nhận ra khuyết điểm của mình, ông phải sáng suốt gấp đôi.

Người thầy - người đồng hành

Mối quan hệ thầy – trò vốn được xác định trong thế đối xứng cao – thấp cần phải được điều chỉnh. Người thầy ngày nay không đứng cao hơn học sinh trong quá trình khám phá tri thức. Vai trò người truyền thụ nên được thay đổi thành người đồng hành, người trao đổi. Có như vậy thì những ý kiến đóng góp của học sinh về mặt chưa tốt, chưa đúng của thầy mới được coi là bình thường. Thầy phê trò thì cũng nên có chiều ngược lại. “Siêu nhân là sản phẩm tích cực của bản thân sự phê phán” (3). Từ câu này có thể hiểu rằng người phê phán và kẻ bị phê phán ngang hàng với nhau, bởi trong quá trình trở thành siêu nhân thì hai vai trò đó có thể được hoán đổi: lúc này anh là kẻ bị phê phán, nhưng lúc khác anh là người phê phán, dù ở trường hợp nào thì anh cũng đang góp phần thúc đẩy sự hoàn thiện của con người. Nói “siêu nhân là sản phẩm tích cực” bởi vì sau phê phán cái xấu bị bóc trần và tiêu diệt đi, con người sau phê phán thay đổi theo hướng tốt lên. Hơn thế nữa, sự phê phán ở đây không chỉ là “phê bình” mà còn là “tự phê bình”.

Ý nghĩa triệt để nhất của khái niệm phê phán là ở sự tự phê bình này. “…một ‘kiểu người tương đối có tính siêu nhân’: kiểu người phê phán, con người với tư cách là kẻ muốn bị vượt qua, bị vượt lên”. Cái “muốn” đó biểu hiện sốt sắng nhất ở việc tự tiến hành phê phán. Thực tế cho thấy, phê phán người khác luôn dễ hơn phê phán chính mình, con người thường nghĩ rằng nhận ra cái sai của người khác tức là chứng tỏ mình giỏi hơn họ. Đầu mũi tên phê phán phải hướng vào bên trong trước khi vươn ra bên ngoài để đảm bảo tính trong sáng và bình đẳng của nó.

Siêu nhân trong cách hiểu thông thường là nhân vật dùng sức mạnh của mình để chống lại một lực lượng phi nghĩa. Đối tượng nó hướng đến là lực lượng phi nghĩa đó. Trong triết học Nietzsche, vì siêu nhân là sản phẩm của phê phán nên nó lấy chính mình làm đối tượng “tấn công”. Siêu nhân loại trừ cái cần bị phê phán trong chính nó. Với Nietzsche, cái cần phê phán tồn tại trong mỗi con người và phải được loại trừ trước hết bởi chính người đó. Cái cần phê phán không phải được tập trung hoàn toàn trong một thế lực đại diện nào để con người ta chỉ chăm chú vào đó để tấn công. Siêu nhân trong cách hiểu thông thường hóa ra rất đơn giản: anh ta chỉ việc phát hiện ra mục tiêu ở - bên – ngoài mình và sử dụng những năng lực siêu nhiên trời phú (mang tính bản năng, có sẵn) để hoàn thành sứ mệnh là tiêu diệt mục tiêu ấy.

Ngược lại, quá trình trở thành siêu nhân theo quan niệm của Nietzsche thật khó khăn khi chúng ta – với tư cách là những con người thiếu sót – phải phát hiện ra cái thiếu sót của mình. Siêu nhân sẽ ra đời khi con người không hoàn hảo phê phán cái không hoàn hảo của anh ta. Cũng như khi nói “Chúa đã chết”, Nietzsche một lần nữa nhấn mạnh việc tự chịu trách nhiệm với bản thân của con người thông qua quan niệm về siêu nhân.

Làm việc với thế hệ trẻ, đó là niềm vui của người thầy mà cũng là trách nhiệm. Người thầy buộc phải tự hoàn thiện mình, trước hết như một nhu cầu tự thân của con người, sau đó là để tương xứng với sự học của học sinh. Học sinh là người lĩnh hội kiến thức, tức là người tìm cách phủ nhận cái mình chưa biết bằng cái mình sẽ biết. Người thầy, bởi vì là một người bạn đường, cũng cần phải khắc phục cái mình còn thiếu sót. Quá trình tự phê phán diễn ra một cách tự nhiên nếu người thầy nhận thức được việc ông đang làm là đi cùng với thế hệ trẻ trên con đường trưởng thành của họ - đó cũng là quá trình trở thành siêu nhân của chính ông.

Bài tiểu luận này được thực hiện trong khuôn khổ chuyên đề hướng dẫn cách đọc một tác phẩm triết học tại Khoa Văn học và Ngôn Ngữ, ĐHKHXHNV TP HCM.

(1) Gilles Deleuze, Nietzsche và triết học (Nguyễn Thị Từ Huy dịch, Bùi Văn Nam Sơn hiệu đính), NXB Tri thức, H, 2010, tr. 131

(2) Sđd, tr. 232

(3) Sđd, tr. 130

Theo Nghề giáo

Những người thầy làm nổi sóng dân mạng

Hai người thầy vô tình nổi tiếng trên cộng đồng mạng vì đi bài quyền Taekwondo theo nhạc “Nobody” và hát rap dạy vậy lý cho học trò đã được VietNamNet xông đất. 

Thầy Bùi Như Lạc, giáo viên môn Vật lý, Trường THPT Nguyễn Du, quận 10, TP.HCM: 

Thầy Lạc cùng 2 học trò

Sau lần cộng đồng mạng truyền nhau clip thầy giáo hát rap vật lý dạy học trò, thầy Bùi Như Lạc bỗng dưng… nổi tiếng khắp trong ngoài trường, học sinh thích thú với bài nhạc rap và thích luôn cả môn vật lý.
  
Gặp ngày cuối năm, thầy nói ngay: “Tôi có gì đâu mà  phỏng vấn nữa. Năm qua chưa làm được gì và cũng chưa có thành tựu gì nổi bật cả”. Thầy cho rằng chuyện cộng đồng mạng xôn xao clip đọc rap dạy vật lý cho học trò là “vô tình nổi tiếng” chứ không nghĩ tới. 
Thế nhưng, khi trò chuyện về kế hoạch sắp tới, mắt thầy lại sáng rực niềm hy vọng. Mong muốn lớn nhất của thầy là soạn được một cuốn giáo án mà trong vòng… 10 năm tới không phải soạn nữa (nếu Bộ GĐ-ĐT không cải tiến sách giáo khoa). 
“Trước giờ, đa phần giáo viên soạn giáo án cho mình dạy chứ không phải giáo án cho học sinh học. Vì vậy, tôi muốn soạn cuốn giáo án điện tử để học sinh có thể tự học ở nhà bằng những kiến thức ngắn gọn, dễ hiểu kèm theo các ví dụ minh họa bằng hình ảnh. Nói đúng hơn là một giáo án điện tử phổ biến trên một trang web để học sinh có thể truy cập vào học bất cứ lúc nào” – thầy Lạc hào hứng.
Cuốn sách này sẽ giúp học sinh nắm kiến thức cơ bản về vật lý lớp 10, 11, 12. Các ví dụ sinh động để học sinh chỉ cần nhìn vào là hiểu ra được hiện tượng vật lý nào. Chẳng hạn như các hiện tượng nhiễm điện, nam châm cùng dấu đẩy, trái dấu hút…, thầy nói thêm. 
Thế nhưng khi trở lại với thực tế, người thầy vui tính với bài rap nổi đình nổi đám lại e ngại: “Giờ bắt đầu từ đầu thì đâu thì tôi cũng… chưa biết. Hiện tôi đang tiến hành soạn đề cương bài tập, giáo án lý thuyết và thu thập thêm tài liệu trên mạng, các ví dụ từ web nước ngoài để tích lũy”. 
Thời buổi công nghệ thông tin bùng nổ, mạng internet trở thành một thứ không thể thiếu với mọi người nhưng ảnh hưởng tiêu cực của nó cũng không ít. Thầy Lạc cho rằng, ngay bản thân mình cũng chưa dùng internet hiệu quả. 
"Cứ mở máy tính lên là đọc báo, vào trang này trang nọ rồi chơi game một chút là hết cả tiếng đồng hồ. Ngồi vào máy tính mà nghĩ chuyện mở trang mạng ra học bài là... rất khó. Vì vậy, nếu giáo án điện tử của tôi lên trang web thì nó cũng phải có gì đó hay, hấp dẫn để thu hút học trò”, thầy giáo trẻ cho biết.
Khi hỏi về những bài rap vật lý sắp tới, thầy Lạc cười hóm hỉnh, rap thì đã ăn vào máu của thầy từ cấp 2 đến giờ. Còn "rap vật lý" thì phải tùy cảm xúc và hứng thú, chứ không thể muốn viết là viết được. 
Thầy Cao Hữu Tài, thầy giáo đi quyền Taekwondo trên nền nhạc “Nobody”, giáo viên môn Thể dục, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, quận 5 (TP.HCM): 

Thầy Tài và các học trò trong đội bóng đá nữ của trường

Mới đây, cộng đồng mạng truyền tay nhau clip bài hát “Nobody” (vốn được nhóm nhạc Wonder Girls, Hàn Quốc thể hiện thành công) có nội dung là một người mặc đồ Taekwondo, đai đen đi quyền trên nền nhạc rất đẹp và vui nhộn… 
Người biểu diễn bài quyền đó chính là thầy Cao Hữu Tài.
Ngày cuối năm, thầy hẹn gặp tôi tại sân bóng đá của trường vì đang phải tập trung cho đội bóng nữ của trường đi thi đấu giải thành phố.
 
Nói về việc “vô tình nổi tiếng” trên cộng đồng mạng, thầy Tài cười: 
“Hôm đó, ngày truyền thống học sinh - sinh viên 9/1, tôi nghĩ đơn giản muốn biểu diễn cho học sinh xem tiết mục lạ một chút. Không ngờ, học sinh lấy điện thoại quay rồi tung lên mạng”. 
Sau khi clip này được phổ biến trên cộng đồng mạng, học trò của thầy thích thú với Taekwondo hơn, có người đòi học để biểu diễn như thầy. 
"Còn thầy cô giáo trong trường cũng thường đùa “múa lại bài quyền cho coi nào…”, thầy Tài cười.

Thầy Tài và các học trò trong đội bóng đá nữ của trường

Thế nhưng, việc ghép bài quyền của một đai đen tứ đẳng Taekwondo vào nhạc “Nobody” lại không hề vô tình. 
Không chỉ là giáo viên dạy thể dục của trường, thầy Tài hiện đang là Đội trưởng đội biểu diễn của Liên đoàn Taekwondo TP.HCM và Việt Nam. 
Năm 2002, Cơ quan hợp tác quốc tế Koica, Hàn Quốc, cử thầy giáo qua Việt Nam dạy múa quyền Taekwondo cho các thành viên trong đội (trong đó có đi quyền trên nền nhạc).
Từ đó, đội biểu diễn Taekwondo của thầy thường đi các tỉnh múa quyền, diễn khai mạc cho các đại hội thể dục thể thao, liên hoan… Và bài quyền trên nền nhạc “Nobody” cũng được thầy học từ đó. 
Múa quyền trên nền nhạc đã có từ lâu và phát triển khá mạnh ở các nước như Hàn Quốc và Mỹ… Ở Việt Nam chưa phổ biến loại hình này. 
Taekwondo theo nhạc gần như bài quyền do người biểu diễn tự sáng tác, nhạc có thể cắt ngắn hoặc ghép đoạn trước sau cho phù hợp. 
“Bài quyền tôi biểu diễn cho học sinh xem cũng được học lại từ các thầy, có thay đổi một vài động tác, biến tấu cho phù hợp. Không ngờ học sinh lại thích thú như vậy” – thầy cười. 

Khi hỏi về việc dạy Taekwondo theo nhạc cho học sinh, thầy Tài cho biết rất muốn nhưng cái khó là môn thể dục chỉ có 10 tiết mỗi học kỳ, học sinh có quá ít thời gian. Muốn học Taekwondo theo nhạc, ít nhất học sinh cũng phải biết được cơ bản của môn võ này. 
Ngoài công việc hiện tại, thầy mới mở một lớp võ dạy buổi tối ở nhà văn hóa. Thầy Tài hy vọng, khi lớp học võ có kiến thức cơ bản, sẽ dần dần lồng ghép bài học với nhạc để tạo hứng thú cho các em. 

• Thái Phương
• Theo: VietNamnet

Dạy học là trình diễn, người thầy là nghệ sĩ

"Một giáo sư nước ngoài khi thăm lớp A1 toán có nói với tôi là các em học sinh trường tôi có một vẻ đẹp kỳ lạ không tả được. Tôi muốn nói thêm là vẻ đẹp ấy là vẻ đẹp trí tuệ nên cảm nhận tùy thuộc vào sự thông minh của các vị khách".

PGS.TS.NGƯT Nguyễn Vũ Lương, hiệu trưởng trường Chuyên Khoa học tự nhiên, ĐH QGHN hào hứng "khoe" với PV.
Trường Việt Nam chưa đạt chuẩn nhưng...

"Ước mơ của chúng tôi phụ thuộc vào cấp trên"

Hiện nay, một số phụ  huynh cho con đi du học hoặc học trường nước ngoài  ở Việt Nam với chi phí rất đắt đỏ. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Theo tôi đó chỉ là  sự vô lý, tốn tiền. Các trường nước ngoài rất thích học sinh giỏi ở Việt Nam vì một lý do rất đơn giản: được dạy học trò  giỏi là một hạnh phúc của người thầy. Đấy là  chưa kể người học phải trả mức học phí cao so với rất nhiều lần trong nước.

Theo cá nhân tôi hoàn toàn có thể tiết kiệm nếu chúng ta xây dựng được các trường đáp ứng nhu cầu của người học. Những trường chuyên ở Việt Nam có đội ngũ thầy giáo giỏi về các bộ môn nên chỉ cần tăng cường khả năng sử dụng tiếng Anh là đủ. Hiện nay, Bộ GD&ĐT đang thực hiện chủ trương xây dựng các trường chuyên đạt chuẩn quốc tế. Tôi nghĩ đây là một ý tưởng rất hiệu quả và thực tiễn.

Nhưng nhiều người vẫn quan niệm vào trường quốc tế sẽ tốt hơn?

Theo tôi, những học sinh giỏi sau khi có thành tích học tập ở các trường chuyên hay các trường đại học ở Việt Nam nếu có điều kiện tu nghiệp nâng cao kiến thức ở  nước ngoài thì rất tốt. Nhưng số học sinh này không nhiều. Trong khi đó, nhiều học sinh khi học bằng tiếng Việt còn kém thì học thông qua một ngôn ngữ khác chắc chắn không hiểu gì. Một vài năm nữa khi các học sinh các trường quốc tế mà thi đại học sẽ kiểm chứng cho nhận định của tôi.

Nhưng xét về sự nổi tiếng thì trường Việt Nam vẫn lép vế?

Nếu xét về tiêu chuẩn của một trường đạt chuẩn quốc gia thì các trường ở Việt Nam chưa đạt vì cơ sở trang thiết bị, ngoại ngữ chưa hòa nhập với quốc tế, kéo theo phương pháp giảng dạy chưa tiên tiến. Nhưng những tiêu chuẩn này không phải là quyết định hoàn toàn, có thể khắc phục được nếu chúng ta chịu đầu tư. Ngoài ra, các trường chuyên của Việt Nam lại có những ưu điểm quan trọng mà các trường nổi tiếng ở nước ngoài quan tâm là trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên.

Có một lần tôi sang dạy  ở Thái Lan khi nghe mình giới thiệu là lãnh đạo một khối (khi đó chưa thành lập trường) đã được thành lập từ 40 năm và học sinh đạt gần 100 giải quốc tế về toán tin, ông chủ tịch hội đồng quản trị đề nghị ngay với ông hiệu trưởng trao đổi về kinh nghiệm quản lý của trường.

Ông nói trường của ông có thầy giỏi, trò giỏi, tại sao cơ sở trang thiết bị lại thiếu thốn như vậy. Chẳng lẽ tư tưởng mong chờ vẫn tồn tại?

Không chỉ tôi mà toàn thể giảng viên, học sinh, không chỉ một ngày mà hết ngày này qua ngày khác luôn có mơ ước là trong tương lai được dạy và học ở một ngôi trường khang trang. Tuy nhiên, ước mơ này phụ thuộc vào cấp trên. Hơn nữa giáo dục không phải là đơn vị kinh doanh luôn có sự đầu tư của Nhà nước. 

"Thu lợi" gì từ học sinh?

Nghe nói học sinh lớp 10 của trường ông đã có nghiên cứu khoa học?

Hằng ngày, các em học sinh phải vượt qua thách thức nhỏ là các bài toán khó, còn nghiên cứu thì các em hướng tới các phát hiện mới dù rằng rất nhỏ. Nếu từ bé chúng ta giáo dục cho các em biết nâng niu các tài sản trí tuệ  bé nhỏ của mình thì tương lai mới thành công như GS Ngô Bảo Châu được. Trường tôi đã thực hiện nghiên cứu từ 3 năm nay và đạt kết quả tốt, các em rất hạnh phúc với quyển sách in về các công trình nhỏ bé của mình. Tôi nghĩ vậy thật tuyệt vời.

Hiện nay, thầy cô danh tiếng thường rất giàu vì dạy thêm được nhiều. Với những thành tựu đó chắc giáo viên trường ông "thu lợi" nhiều lắm?

Cũng có những người bạn cũ gặp lại tôi bảo thương cho bạn vì cái nghề khổ. Nhưng với chúng tôi đó là sự hạnh phúc và cũng là nghề "thu lợi" được rất nhiều vì học sinh của trường giỏi, sau này rất thành đạt. Nhưng cái lợi đó không phải là tiền. Học sinh của chúng tôi rất thông minh, trong sáng và có sự yêu ghét rõ ràng.

Nghề đi dạy hạnh phúc và "thu lợi" ở chỗ được học sinh yêu quý là yêu quý thật. Được học sinh ca ngợi thì sự ca ngợi ấy rất có ý nghĩa. Thầy nào mà bị học sinh ghét chắc sẽ có vấn đề gì đó. Trong các nỗi buồn thì buồn nhất là học sinh không yêu quý, tôn trọng mình. Nhưng để làm được điều đó thầy giáo khi đứng trên bục giảng cũng phải là một nghệ sĩ. 

Dạy toán phải lãng mạn, bay bổng

Quan niệm đứng trên bục giảng phải là nghệ sĩ nghe hơi lạ, ông có thể giải thích về vấn đề này?

Tôi may mắn được học nhiều thầy giỏi ở đại học Tổng hợp như thầy Phạm Đức Chính, Nguyễn Duy Tiến... nên dần dần tôi mới thấu hiểu thế nào là trình bày một bài giảng thực sự.

Dạy đầu tiên là một nghệ thuật lấy người nghe làm trung tâm. Học sinh học thầy cách suy nghĩ, cách phân tích, tư duy sáng tạo mà điều này không thể thay thế được bằng các phương tiện thông tin như ti vi, internet... Người thầy nghệ sĩ phải làm cho học sinh hài lòng khi vượt qua những thách thức.

Có những bài toán, người dạy vô hồn với bước 1 làm thế này, bước 2 làm thế nọ, nhưng khi hỏi lại "vì sao" thì không trả lời được. Nếu người thầy phân tích được bài toán này đẹp, có nguồn gốc từ đâu, tại sao giải nhanh được thì đó là nghệ sĩ. Còn người kia chỉ là "thầy vẹt" mà thôi.

Tôi thích hình mẫu người thầy như một cánh diều ước mơ

Ông tự nhận mình là nghệ sĩ trên bục giảng?

Tôi không tự nhận mà một số người thân thiết và học sinh tặng cho mình danh hiệu đó. Nhưng quan điểm của tôi cũng là thế, đã dạy thì phải là nghệ sĩ, phải lãng mạn. Tôi may mắn hơn nhiều người khác là được dạy trường chuyên và dạy đội tuyển, sự thông minh của học trò sẽ chuyển sang. Đó thật sự là hạnh phúc.

Dạy toán thường là khô cứng mà ông nói phải lãng mạn, bay bổng nghe có  vẻ kỳ cục?

Đã là một nghề thì luôn có thể đạt đến mức mà bản thân mình hài lòng thì tại sao dạy toán thì không thể? Kể chuyện vui thôi như khi dạy khái niệm giới hạn. Càng gần đến điểm giới hạn thì thông tin biết càng nhiều nhưng không được chạm đến điểm giới hạn. Giống như truyện "Chuyến xe đêm" viết về Andersen. Khi bà quý tộc ngỏ lời muốn kết hôn thì Andersen bỏ đi vì muốn trong ký ức của bà mãi mãi là Andersen cổ tích như bà thường nghĩ.

Tôi thích hình mẫu người thầy như một cánh diều ước mơ, phải thật giỏi môn mình thường dạy nhưng cũng đời thường như uống bia, xem đá bóng, chơi thể thao.

Xin cảm ơn ông về  buổi trò chuyện!

Thu Hiền (thực hiện)

Theo: bee.net.vn

Quá nhiều áp lực dồn lên vai người thầy

Suốt hơn một tháng qua, dư luận xôn xao về chuyện thầy giáo Võ Hải Bình bị Hội đồng kỷ luật trường THPT Lê Quý Đôn (TPHCM) buộc thôi việc. Đây là một ví dụ cho thấy gánh nặng trách nhiệm dồn lên vai người thầy!

Quyết định kỷ luật này hầu hết mọi người đều cho là quá nặng. Rất nhiều ý kiến, trong đó có những cựu học sinh học được trực tiếp học thầy Bình, đề nghị trường Lê Quý Đôn và Sở GD-ĐT TPHCM xem lại mức kỷ luật cho thấu tình tình đạt lý đối với một người thầy đã đứng lớp 26 năm liên tục. Tuy nhiên, chiều 15-12, Sở GD-ĐT TP.HCM đã bỏ phiếu chuẩn y kết quả của hội đồng kỷ luật trường THPT Lê Quý Đôn: buộc thôi việc đối với thầy Võ Hải Bình. Nếu loại trừ được những động cơ thiếu trong sáng thì quyết định quá mức nghiêm khắc này có thể là nhằm răn đe, ngăn chặn những hệ lụy buồn tương tự xảy ra trong tương lai.

Trong thời đại thông tin nhanh chóng lan rộng như hiện nay thì những thông tin đó rất nhiều người biết, giáo viên lại càng không thể không biết. Thế nhưng mới đây, tại Quảng Bình lại xảy ra một chuyện buồn của ngành giáo dục: Thầy Nguyễn Đức Luân, GV trường THCS Quảng Hợp đánh một học sinh trong trường đến nỗi chảy máu mũi.

Vì  sao môi trường học đường- nơi giáo dục học sinh tình yêu thương, hướng thiện và sống đẹp, lại xảy ra những vụ việc mà người thầy đối xử thô bạo với học sinh của mình? Vì sao báo chí lên tiếng cảnh tỉnh nhiều mà vẫn tái diễn? Vì sao người thầy được đào tạo trang bị kỹ năng sư phạm với những hiểu biết về tâm lý lứa tuổi, xử lý tình huống sư phạm… nhưng lại chọn cách xử lý rất đáng trách, trong đó có cả người thầy nhiều năm kinh nghiệm?

Trong nhiều trường hợp như thầy giáo dùng thước đánh học sinh bầm mông, rạn xương; bạt tai thủng lỗ nhĩ; bắt “thụt dầu” dẫn tới hậu quả phải nhập viện… Qua những bản tường trình chúng ta mới chỉ thấy nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ việc. Tuy nhiên, biết nguyên nhân trực tiếp thì không thể ngăn chặn những chuyện tương tự xảy ra, bởi chỉ có hiểu biết nguyên nhân sâu xa thì mới có thể giải quyết tận gốc vấn đề.

Theo tôi, nguyên nhân sâu xa khiến người thầy vi phạm là  do có quá nhiều áp lực dồn lên vai người thầy. Áp lực từ phụ huynh, nhà trường và từ chính cuộc sống còn nhiều khó khăn, trong đó áp lực lớn nhất là “bệnh thành tích”.

Người thầy ngày nay luôn phải chịu một áp lực lớn về  thành tích học tập của học sinh, mặc dù bộ  trưởng Bộ GD-ĐT đã tuyên bố chống bệnh thành tích. Thực tế hầu như chưa thay đổi. Trong các báo cáo tổng kết, các hội nghị thi đua, người ta vẫn nêu bật yếu tố bao nhiêu học sinh giỏi, bao nhiêu học sinh lên lớp… Làm giáo viên, ai không muốn trường mình, lớp mình đạt thành tích cao. Thành tích gắn liền với danh hiệu thi đua, với việc tăng lương trước thời hạn, với tiền thưởng.

Còn không có thành tích sẽ có nguy cơ bị  chuyển đi vùng sâu, vùng xa, là mang tiếng yếu chuyên môn. Từ nguồn gốc sâu xa đó, giáo viên luôn cảm thấy bức bách, nhất là khi học trò mất trật tự và phá quấy trong lớp học, không chịu nghe thầy giảng bài, và không học thuộc bài, trả lời những câu hỏi kiểm tra của thầy rất ngớ ngẩn! Trong lúc bực mình về thái độ học tập của trò, họ quên đi quy chế, quên đi những hình phạt đáng lẽ không được phép áp dụng với học trò.

Hãy nghe lời tâm sự của một giáo viên: “Nếu ai từng làm nghề dạy học sẽ luôn có cảm giác khó chịu khi mình đang khản cổ truyền đạt kiến thức mà nhìn xuống lớp thấy HS vô tư nói chuyện. Bực nhất là không khí ồn ào như một cái chợ của những lớp có sĩ số đông. Phòng ốc chật chội, thời tiết nóng nực, trong người mệt mỏi triền miên với hàng tá việc trường, việc nhà, gặp HS không học bài, không chép bài hoặc không nghe giảng thì khó mà dịu dàng, kiềm chế được sự bực tức …”. Chỉ mới thế thôi mà đã “khó mà dịu dàng, kiềm chế được…” thì khi học sinh ngang nhiên nghịch ngợm, cười đùa trong lớp, không ghi bài…giáo viên nhắc nhở không nghe lại còn có thái độ thách thức, vô lễ thì giáo viên có là “thánh” mới không nổi nóng. Đã thế, nhiều quy định quá hạn chế và ngặt nghèo về quyền người thầy làm cho uy lực và tiếng nói của giáo viên mất đi nhiều trọng lượng khiến học sinh không sợ. Hơn nữa bệnh thành tích cũng làm cho học sinh không cần cố gắng vẫn được lên lớp. Khi học sinh lười học giáo viên nhắc nhở phải chăm học, nếu không sẽ ở lại lớp. Thế nhưng sự thật là nhiều học sinh học yếu vẫn lên lớp bình thường. Mới đây báo chí đưa tin về câu chuyện hết sức khôi hài ở Quảng Trị một học sinh học xong lớp 5 vẫn mù chữ là minh chứng rõ nhất cho điều này. Khi nhìn thấy xung quanh những chuyện như thế, các em sẽ mang tâm lý không cần học nghiêm túc vẫn lên lớp, vẫn tốt nghiệp, nên giáo viên có nói gì thì học sinh cũng không tin, không sợ, cứ lười học, chơi, quậy phá thoải mái, thầy có dám làm gì đâu, rồi cũng tốt nghiệp như ai thôi. Vì  vậy, xin đừng dồn quá nhiều áp lực lên vai người thầy, nhất là áp lực về “bệnh thành tích”. Hãy “cởi bỏ” áp lực cho giáo viên như tuyên bố của một quan chức giáo dục. Đó là cách để người thầy được thoải mái  đem tâm huyết cống hiến cho nghề và ngành giáo dục, không còn xảy ra những chuyện đau lòng phải kỷ luật buộc thôi việc một người thầy hầu như đã cống hiến gần trọn đời cho sự nghiệp “trồng người”.

                                                               Phạm  Được (Đà Nẵng)

LTS Dân trí - Một người Thầy nào cũng mong muốn học sinh của mình chăm chỉ học hành và nhanh tiến bộ. Nhưng trên thực tế thì học sinh ngày nay có nhiều em hư, không chịu nghe lời thầy; vai trò và uy tín của người thầy không bằng xưa; sự đãi ngộ đối với người thầy chưa tương xứng với trách nhiệm được giao.

Vì vậy, người thầy vừa phải bươn chải trong cuộc sống hằng ngày, vừa không thoải mái về mặt tinh thần, chịu nhiều áp lực từ nhiều phía và nhiều người cảm thấy bất lực trước sự quậy phá của những học sinh hư, do vậy dẫn tới những hành động bột phát khó kìm chế, và cuối cùng người thầy lại phải gánh chịu mọi hậu quả.

Muốn khắc phục từ gốc tình trạng đó, cần nghiêm túc xem xét lại cơ chế quản lý của nhà trường hiện nay vì sao dẫn tới tình trạng mất nền nếp, chưa tạo ra môi trường hành nghề thuận lợi cho thầy cô giáo, giúp cho họ có điều kiện hoàn thành tốt trọng trách được giao là vừa “dạy chữ” vừa “dạy người”.

Người Thầy phải thật sự được tôn trọng; học sinh không được phép vô lễ với thầy, không được làm mất trật tự trong giờ học. Đấy là nền nếp và kỷ cương của học đường mà cơ chế quản lý nhà trường cần thiết lập bằng được.

Nguồn: dantri.com.vn