Tìm hướng đi cho cải cách giáo dục

Sáng nay 27/9, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức tọa đàm “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo”. Nhiều chuyên gia giáo dục tâm huyết đã chia sẻ góp ý sâu sắc đối với phát triển giáo dục nước nhà.
          »»  "Cải cách giáo dục cần bám vào thực tế!"
          »»  Thảo luận dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục

Cần rũ bỏ hình thức áp đặt

Phát biểu tại buổi tọa đàm, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình khẳng định: “Muốn giáo dục đổi mới căn bản, toàn diện nhất thiết phải thay đổi cách nghĩ, cách làm giáo giáo dục”.

Phân tích về vấn đề này, bà Bình cho rằng: “Muốn chuyển biến căn bản và toàn diện thì nhất thiết phải cải cách giáo dục. Đổi mới hay cải cách, trong trường hợp này, không đơn thuần là khác biệt về câu chữ. Đổi mới chắp vá, thiếu một tầm nhìn tổng thể, một kế hoạch đồng bộ như những năm qua và ngay như hiện nay, khi chưa có một đề án tổng thể, chưa xác định rõ phương hướng của cả hệ thống giáo dục mà đã tính chuyện làm mới chương trình và sách giáo khoa, thì đổi mới cách ấy còn xa mới có tính căn bản và toàn diện. Vấn đề hết sức cấp bách hiện nay là tình trạng mất cân đối giữa ba bộ phận chính của hệ thống giáo dục là giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Do đó, cần phải rà soát, xác định rõ vị trí và mục tiêu cụ thể của từng bộ phận cũng như từng cấp học, từ đó cơ cấu lại hệ thống giáo dục nghĩa là điều chỉnh về tổ chức và hoạt động của mỗi bộ phần và cả hệ thống”.

Về nội dung và phương pháp giáo dục, theo nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình: "Muốn có chương trình mới thì cần phải đổi mới quan niệm về sứ mạng và mục tiêu giáo dục, về kiến thức và kỹ năng, về cách dạy và cách học, để chọn ra được những nội dung đích thực là phổ thông, đích thực là cơ bản. Nhưng muốn thế phải có tầm nhìn xa và dự báo được xu thế phát triển. Với cách cắt xén chương trình để “giảm tải” cập rập như chúng ta vừa thực hiện đầu năm học này, tôi lo rằng, việc làm chương trình sắp tới khó bảo đảm được chất lượng như mong muốn.

Cần phải rũ bỏ hình thức áp đặt, thay vào đó, hết sức coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tư duy độc lập, sáng tạo cho học sinh. Chỉ có như vậy nhà trường mới đào tạo được những công dân tự tin, tự chủ, tự lập để có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội" - bà Bình nhấn mạnh.

Các đại biểu tại buổi tọa đàm “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo” do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức sáng nay 27/9. (Ảnh: Hồng Hạnh)

Đồng quan điểm với bà Bình, PGS. TS Trần Quốc Toản cho rằng: "Nhận thức đúng, sâu sắc tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước ta cần phải làm rõ và trả lời 3 câu hỏi: Vì sao lại phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục? Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục là đổi mới thế nào? Làm thế nào để đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục?".

Theo PGS Trần Quốc Toản, "đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục" trước hết cần nhận thức sâu sắc tính cách mạng và khoa học của quá trình đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục. Đây không phải là những sửa đổi, điều chỉnh nhỏ lẻ, cục bộ, mang tính bề mặt. PGS.TS Trần Quốc Toản đưa ra ví dụ về việc giảm tải chương trình giáo dục phổ thông. Giảm tải chương trình giáo dục phổ thông không chỉ đơn giản là giảm khối lượng và độ khó kiến thức như Bộ GD-ĐT đang chỉ đạo là loại bỏ những phần trùng lặp, những phần được cho là quá khó; mà bao trùm hơn là cần xác định rõ mục tiêu giáo dục phổ thông có cần đổi mới không? Tương quan giữa giáo dục nhân cách, cung cấp kiến thức và giáo dục kỹ năng có cần thay đổi không? Thay đổi như thế nào? Tỷ lệ và tương quan 3 mặt giáo dục đó ở các cấp Tiểu học, THCS,THPT có cần thay đổi không?... Rõ ràng vấn đề giảm tải giáo dục phổ thông không được nghiên cứu thấu đáo trong những tương quan trên thì việc thực hiện sẽ chỉ là sự “chữa cháy”, không cơ bản, không đạt được những mục tiêu quan trọng hơn đối với giáo dục phổ thông.

Còn theo GS Hoàng Tụy, giáo dục là một hệ thống phức tạp, theo nghĩa khoa học của từ này, cần phải được tiếp cận và đối xử như một hệ thống phức tạp. Có nghĩa là khi hệ thống đó lâm vào khủng hoảng triền miên, thì những điều chỉnh cục bộ, qua cơ chế phản hồi, kiểu như đổi mới vụn vặn mấy năm qua chẳng những không có tác dụng mà còn có thể làm tình hình tồi tệ, rối ren thêm. Lối ra duy nhất lúc này là cải tạo cấu trúc, xây dựng lại từ gốc, thay đổi cả thiết kế hệ thống.

GS Hoàng Tụy đưa ra 4 vấn đề nhằm thay đổi được giáo dục một cách toàn diện và cơ bản. Đó là thay đổi cơ bản cách học và thi; Cải cách mạnh mẽ hệ thống giáo dục phổ thông và dạy nghề. Đây chính là vấn đề giáo dục phải phù hợp với nhu cầu và khả năng của xã hội; Cải cách mạnh mẽ, hiện đại hóa đại học. Cụ thể, cải thiện chất lượng đầu vào, thay đổi phương thức đào tạo, tháo gỡ các rào cản nghiên cứu khoa học; Vấn đề cuối cùng nhưng then chốt nhất là chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ giáo chức.

Tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên

Một trong những vấn đề quan trọng trong tọa đàm “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo” mà nhiều đại biểu nhắc tới là đội ngũ giáo viên. Về thực trạng các trường sư phạm hiện nay, theo PGS. TS Nghiêm Đình Vì - Ban Tuyên giáo Trung ương, chất lượng đào tạo của nhiều trường sư phạm chưa được cải thiện nhiều, chưa đáp ứng được đòi hỏi thực tiễn. Vấn đề bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo chưa có quy hoạch chiến lược, dài hạn cho toàn ngành. Đội ngũ giảng viên sư phạm vẫn còn thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ, tính tỷ lệ tiến sĩ trong các trường cao đẳng sư phạm, ĐH sư phạm vẫn thấp hơn so với tỷ lệ chung của giáo dục đại học. Do đó, chưa tạo nên bước đột phá đáng kể về chất lượng đào tạo.

Ông Vì kiến nghị: "Cần sớm xây dựng Chiến lược phát triển ngành Sư phạm; tiếp tục nghiên cứu mô hình đào tạo giáo viên trong quá trình hội nhập quốc tế; tiến hành đào tạo giáo viên theo hướng tích hợp ở các trường ĐH sư phạm. Hiện nay, xu hướng tích hợp vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng vào đổi mới chương trình và sách giáo khoa THPT. Căn cứ vào tình hình hội nhập quốc tế và sự thay đổi đổi nghề, tôi đề nghị với việc đào tạo giáo viên, một mặt vẫn tiếp tục đào tạo như hiện nay, nhưng sẽ nghiên cứu đề đào tạo giáo viên dạy tích hợp hai môn. Đó là Sử - Địa hoặc Sử - Chính trị, Toán - Lý, Hóa - Sinh… đây cũng có thể là đi tắt đón đầu cho việc nghiên cứu đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam và phục vụ đổi mới chương trình, sách giáo khoa".

Nâng cao chất lượng giáo viên là khâu then chốt trong cải cách giáo dục.

Về vấn đề này, nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đề nghị: “Phải sớm cải cách công tác đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và phải thay đổi chính sách đãi ngộ để nhà giáo sống được bằng lương và các khoản phụ cấp nghề nghiệp chứ không để các thầy cô giáo sống bằng dạy thêm hoặc bằng một nghề nào khác”.

"Không có khâu quản lý nào thể hiện rõ hơn quyết tâm chấn hưng giáo dục bằng chính sách đối với người thầy giáo" - GS Hoàng Tụy nhấn mạnh.

Còn GS.TSKH Vũ Ngọc Hải, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho hay: “Cần chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục theo giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục. Cụ thể, tập trung đầu tư phát triển các trường ĐH sư phạm trọng điểm, các trường ĐH sư phạm kỹ thuật và các khoa sư phạm kỹ thuật tại các trường ĐH.  Xây dựng, ban hành và thực hiện các chính sách ưu đãi, nhất là chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ tạo động lực, cho các nhà giáo, cán bộ nghiên cứu và quản lý giáo dục. Có chính sách đặc biệt nhằm thu hút các nhà giáo, nhà khoa học có uy tín và kinh nghiệm trong và ngoài nước, đặc biệt là người VN ở nước ngoài về nước tích cực tham gia quản lý, giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Có chính sách học bổng đặc biệt để thu hút học sinh giỏi vào học ngành sư phạm".

Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình cho rằng: “Để thay đổi căn bản và toàn diện một nền giáo dục là một công trình lớn của quốc gia, không thể một vài năm mà xong. Tình thế rất bức thiết, phải khẩn trương nhưng lại phải căn cơ, bài bản, không thể riêng một mình ngành giáo dục làm nổi.

Trước mắt, theo chúng tôi, Trung ương cần bàn và ra nghị quyết, xác định mục  tiêu, yêu cầu và những vấn đề trọng tâm cần tập trung để nền giáo dục thực sự đổi mới căn bản và toàn diện. Cần có Ủy ban Cải cách giáo dục bao gồm các nhà khoa học, các chuyên gia trong nước và nước ngoài, am hiểu và có kinh nghiệm về giáo dục và các lĩnh vực liên quan đến giáo dục”.

Hồng Hạnh

Nguồn: Dân Trí

Vẫn cân nhắc khi thực hiện giảm tải SGK

Tài liệu chính thức hướng dẫn điều chỉnh nội dung chương trình - SGK của Bộ GD-ĐT đã được chuyển đến tay các giáo viên nhưng lại chưa thể triển khai. Một phần do các trường còn đang nghiên cứu, phần khác lại đợi hướng dẫn chi tiết của Phòng và Sở GD-ĐT.
     »»  Sẽ giảm tải chương trình SGK kể từ năm học tới 
     »»  Bộ GD-ĐT xin ý kiến đóng góp về giảm tải chương trình SGK

Trao đổi với Dân trí sáng ngày 13/9, lãnh đạo các tỉnh vùng cao như Điện Biên, Lai Châu… đều cho biết tài liệu hướng dẫn điều chỉnh nội dung CT-SGK (gọi tắt là tài liệu giảm tải) đã được phát đến cho từng trường và đang bắt đầu triển khai.

Ông Hoàng Đức Minh - phó giám đốc Sở GD-ĐT Lai Châu cho biết, nhìn chung tài liệu hướng dẫn giảm tải tương đối chi tiết nên khi triển khai sẽ không gặp nhiều khó khăn. Phòng ban của Sở cũng dựa vào tài liệu này để đưa ra một hướng dẫn chi tiết hơn để các trường dễ thực hiện.

Đồng quan điểm với ông Minh, thầy Cường - phó hiệu trưởng Trường tiểu học Quảng Lâm (huyện Mường Nhé, Điện Biên) cũng nhận định, tài liệu hướng dẫn khá chi tiết. Hiện tại nhà trường đã phát tài liệu đến từng giáo viên và đang ở giai đoạn nghiên cứu.

Theo anh Trần Ngọc Kiên - phó phòng GD-ĐT huyện Mường Nhé, nội dung hướng dẫn giảm tải sẽ giao trực tiếp cho các trường triển khai, trong quá trình thực hiện nếu gặp vướng mắc mới cùng nhau tháo gỡ chứ Phòng không đưa ra hướng dẫn chi tiết bởi giáo viên là người trực tiếp giảng dạy nên họ hiểu được phần nào nên giữ lại, phần nào nên bỏ đi.

Không chỉ các tỉnh vùng cao vẫn chưa thể thực hiện nội dung giảm tải được ngay vì còn phải chờ đợi hướng dẫn chi tiết hơn của Phòng và Sở hoặc đang còn phải nghiên cứu thêm thì ngay cả thủ đô Hà Nội cũng lâm vào tình cảnh tương tự.

Cô Phạm Thị Yến - hiệu trưởng Trường tiểu học Thành Công B quận Ba Đình cho biết: “Ngày hôm qua trường mới nhận được tài liệu của Sở gửi về. Hôm nay tài liệu này đã được in và chuyển đến từng giáo viên. Tuy nhiên chưa thể thực hiện được ngay vì các tổ chuyên môn còn phải họp bàn nghiên cứu”.

Theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT Hà Nội, sau khi nhận được tài liệu giảm tải, ban giám hiệu các trường chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn họp để thảo luận, thống nhất việc điều chỉnh phân phối chương trình chi tiết trên cơ sở lược bớt những nội dung, yêu cầu đã được Bộ GD-ĐT cho phép.

Cập rập quá sẽ trở thành khẩu hiệu!

Theo PGS Văn Như Cương, hiệu trưởng Trường THPT Dân lập Lương Thế Vinh (Hà Nội), cách thực hiện giảm tải năm nay của Bộ là quá cập rập và bản chất thì mới chỉ dừng lại ở việc giảm tải SGK còn chương trình thì vẫn nặng.

PGS. Văn Như Cương cho rằng, việc hướng dẫn điều chỉnh nội dung chương trình - SGK của Bộ GD-ĐT mới chỉ xoay quanh các vấn đề nếu trùng lặp ở hai bộ môn giống nhau thì bỏ đi một, nếu kiến thức ở lớp dưới trùng với lớp trên thì bỏ bớt hoặc bỏ bớt đi các bài tập không phù hợp với cấp học của HS… Trong khi đó những phần như vậy là không nhiều.

“Một chủ trương như vậy nhưng Bộ GD-ĐT chỉ thực hiện trong vòng chưa đầy một tháng. Thử hỏi trong khoảng thời gian ngắn như vậy Bộ vừa xin ý kiến, vừa đánh giá sau đó lại trình lãnh đạo phê duyệt thì hiệu quả được đến bao nhiêu. Thật ra những hướng dẫn của Bộ thì giáo viên cũng đã thực hiện hàng ngày bởi khi giảng dạy họ cũng phải đưa ra những ví dụ, bài tập... phù hợp với đối tượng học sinh” - PGS Văn Như Cương nhấn mạnh.

Cũng theo PGS. Cương, do hướng dẫn của Bộ chỉ giảm tải đối với chương trình - SGK ban cơ bản trong khi đó môn Toán của trường lại dạy theo chương trình nâng cao nên sẽ không làm ảnh hưởng. Còn đối với những môn học khác, trường sẽ có cách thực hiện riêng với quan điểm cắt bỏ những phần cảm thấy cần thiết còn không thì vẫn giữ nguyên. Tất nhiên các phần cắt bỏ không vượt ra khỏi hướng dẫn giảm tải của Bộ GD-ĐT.

TS. Nguyễn Tùng Lâm - hiệu trưởng Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) cũng cho rằng, đối với các giáo viên dạy giỏi thì việc cắt bỏ kiến thức hay bài tập để phù hợp với đối tượng HS thì đã được thực hiện nhiều năm chứ không phải đợi hướng dẫn giảm tải của Bộ. Tuy nhiên những cách làm đó không được công khai bởi theo quy định của Bộ là không được phép. Tuy nhiên với việc Bộ GD-ĐT mạnh dạn đưa ra các nội dung giảm tải trong năm học này là một chủ trường hoàn toàn đúng đắn. Có thể ở giai đoạn đầu còn gặp nhiều khó khăn và nhiều thiếu sót nên Bộ GD-ĐT phải chịu khó lắng nghe và tiếp tục điều chỉnh cho đến khi chương trình - SGK mới ra đời. Bên cạnh đó cũng phải nghiên cứu điều chỉnh ra các bài tập hoặc đề thi kiểm tra đánh giá để rèn tư duy của HS. Những việc làm này cần phải được thực hiện sớm để giáo viên chủ động với phương pháp giảng dạy để đáp ứng được với việc ra đề thi theo hình thức mới.

Phân tích dưới một góc độ khác, GS-TSKH Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh niên - Thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội cho rằng, giảm tải là một vấn đề chuyên môn rất phức tạp, chính vì thế không phải cứ nói là làm ngay được. Đáng lẽ chủ trương giảm tải phải được đưa ra kịp thời để có thời gian chuẩn bị cho chắn chắn bởi nếu không chuẩn bị kỹ càng sẽ thiếu hiệu quả.

“Lúc đầu tôi nghe chủ chương này thì rất là phấn khởi bởi vì sau nhiều năm xã hội lên tiếng thì Bộ GD-ĐT cũng đã hưởng ứng. Tuy nhiên vừa rồi nghe thấy cái sự chuẩn bị cập rập quá và chưa đến đâu vào đâu thì tôi cũng bắt đầu nghi ngờ vì không biết nó có hiệu quả hay không hay đây chỉ là một khẩu hiệu” - GS Thi nhấn mạnh.

Nguyễn Hùng

Nguồn: Dân Trí

Sẽ có nhiều thay đổi trong kỳ thi tốt nghiệp 2011-2012

Chiều ngày 31/8, Bộ GD-ĐT đã tổ chức họp báo chuyên đề khai giảng năm học mới 2011-2012. Những vấn đề được xã hội quan tâm như giảm tải, chấn chỉnh lạm thu và đặc biệt những thông tin mới nhất về kì thi tốt nghiệp 2011-2012… đã được lãnh đạo Bộ chia sẻ.

Đề án 70.000 tỷ tiếp tục được triển khai

Tại cuộc họp báo, ông Vũ Đình Chuẩn, Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học - Bộ GD-ĐT cho biết, sau khi Bộ GD-ĐT đăng tải dự thảo về hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học cấp THPT, đã có hơn 100 ý kiến đóng góp của tập thể, cá nhân đã gửi về phòng chuyên môn. Phần lớn các ý kiến đều đồng thuận với chủ trương giảm tải của Bộ GD-ĐT. Có một số góp ý về vấn đề “kỹ thuật”, diễn đạt… Hiện nay, Vụ Giáo dục trung học đang tổng hợp các góp ý để trình lãnh đạo Bộ sau đó tiếp tục rà soát lần cuối cùng trước khi chính thức ban hành công văn hướng dẫn giảm tải vào ngày 3/9 tới.

Quang cảnh buổi họp báo.

Cũng theo ông Chuẩn, hướng dẫn giảm tải của Bộ sẽ rất cụ thể, rõ ràng và dễ nghiên cứu và dễ triển khai thực hiện. Bộ GD-ĐT sẽ gửi nội dung giảm tải này cho lãnh đạo các Sở, sau đó Sở sẽ có trách nhiệm phát tài liệu này cho từng giáo viên. Ngay sau khi bắt đầu năm học, Bộ sẽ tiến hành kiểm tra việc triển khai giảm tải, công việc kiểm tra này cũng sẽ trở thành hoạt động thường xuyên.

Liên quan đến vấn đề giảm tải, Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển khẳng định đây là một giải pháp để đảm bảo chất lượng giáo dục phù hợp hơn, tinh giản hơn, cơ bản hơn hướng tới đánh giá năng lực người học, cách vận dụng được kiến thức, kĩ năng và các giáo viên có điều kiện nâng cao phương pháp dạy học. Quá trình này phải tiếp tục hằng năm và có lộ trình. Việc tiếp thu ý kiến về việc giảm tải Bộ GD-ĐT đưa ra hai quan điểm, một là tiếp thu để khắc phúc ngay. Hai là, những ý kiến chưa thể thực hiện ngay được thì phải chờ dịp khác, thậm chí là đợi chương trình SGK mới thì mới thực hiện được.

Thứ trưởng Hiển cũng cho biết, đề án đổi mới chương trình, nội dung SGK với kinh phí 70.000 tỷ đồng đang tiếp tục được thực hiện, nghiên cứu và hoàn thiện. Đề án này sẽ được ban hành sau khi Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020.

“Chúng ta có dự kiến chi 70.000 tỷ đồng nhưng không phải chỉ để cho viết sách mà là cho toàn bộ quá trình. Nước ta hiện có khoảng 30.000 trường phổ thông, như vậy bình quân mỗi trường được hơn 2 tỷ đồng để thực hiện rất nhiều khâu thì không phải nhiều” - Thứ trưởng Hiển chia sẻ.

Thi tốt nghiệp 2011-2012: Phân cấp mạnh cho địa phương

Chia sẻ tại buổi họp báo, ông Trần Văn Nghĩa - Phó cục trưởng Cục khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục cho biết: “Bộ sẽ tiến hành kiểm tra rà soát lại các khâu trong kì thi tốt nghiệp 2010-2011 để xác định điểm mạnh và yếu. Qua đó sẽ đưa ra các giải pháp cụ thể để tiến đến việc tổ chức kì thi gọn nhẹ nhưng đảm bảo an toàn và nghiêm túc”.

Ông Nghĩa cũng cho hay, trong năm học này sẽ yêu cầu các Bộ ban ngành địa phương phối hợp với ngành giáo dục trong các khâu tổ chức kì thi. Hoàn thiện mối quan hệ giữa ban chỉ đạo thi các trường phổ thông với ban chỉ đạo thi cấp tỉnh cũng như với ban chỉ đạo thi Trung ương. Bên cạnh đó sẽ tăng cường khả năng giám sát giữa các ban chỉ đạo thi.

Trong kì thi tốt nghiệp năm 2011-2012, Bộ GD-ĐT tiếp tục thực hiện phân cấp, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho giám đốc các Sở GD-ĐT trong khâu tổ chức thi. Giao cho giám đốc Sở GD-ĐT đưa ra cách thức tổ chức thi phù hợp với địa phương của mình, bên cạnh Sở cũng được phép chủ động tổ chức chấm thi nhưng phải đảm bảo yêu cầu chấm chéo bài thi tự luận giữa các khu vực của tỉnh.

Như vậy với kì thi tốt nghiệp THPT năm học 2011-2012 hình thức thi cụm, chấm theo liên tỉnh sẽ bị xóa bỏ mà chỉ còn thu hẹp lại trong từng địa phương.

Sẵn sàng cho năm học mới

Bộ GD-ĐT cho biết, để chuẩn bị cho năm học 2011-2012, công tác bồi dưỡng hè cho giáo viên, CBQL các trường tiểu học, THCS, THPT và TTGDTX được chuẩn bị chu đáo. Đã có 1.200 báo cáo viên cốt cán về triển khai Chuẩn Hiệu trưởng trường Mầm non và Chuẩn Hiệu trưởng trường Tiểu học. Bồi dưỡng báo cáo viên cốt cán Mầm non. Bồi dưỡng 1.860 học viên cốt cán cấp Bộ với các chuyên đề.

Tập huấn 600 cán bộ cốt cán cấp THPT về tổ trưởng chuyên môn; bồi dưỡng cho 430 giáo viên chủ nhiệm lớp cốt cán của các tỉnh/ thành phố; bồi dưỡng cho 530 cán bộ cốt cán các tỉnh/thành phố về nội dung giáo dục hòa nhập. Tổ chức bồi dưỡng về các nội dung chuyên môn sâu cho 2.000 giáo viên cốt cán các trường chuyên trên toàn quốc.

Ở các địa phương, 100% đội ngũ giáo viên các Sở GD-ĐT đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng hè 2011, các lớp tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ, công tác chủ nhiệm, năng lực quản lí cho cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên các cấp.

Theo ước tính, năm học 2011-2012 toàn ngành GD-ĐT sẽ có 3.756.000 trẻ mầm non đến trường (trong đó nhà trẻ 556.000 cháu, mẫu giáo 3.200.000 cháu). HS PT có 15.140.000 em (tăng 288.000 em so với năm học 2010-2011), trong đó tiểu học 7.350.000 em (tăng 301.300 em), THCS 4.960.000 em (giảm 8.300 em), THPT 2.830.000 em (giảm 5.000 em so với năm học 2010-2011).

Trong các ngày đầu tựu trường, các cơ sở giáo dục đã có kế hoạch tổ chức cho HS học nội quy nhà trường, Luật Giao thông đường bộ và có nhiều hoạt động sinh hoạt tập thể trong tuần đầu năm học mới nhất là ở những lớp đầu cấp học.

Để chấn chỉnh tình trạng lạm thu đầu năm, Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho rằng nguồn thu của các trường rất hạn chế nên nếu phụ huynh tự nguyện giúp nhà trường thì đó là điều rất hoan nghênh. Tuy nhiên, ông Hiển cũng khẳng định sự tự nguyện ở đây phải là tự nguyện thật sự chứ không phải bắt buộc hoặc “tự nguyện trong ngoặc kép”. Các khoản thu của phụ huynh tuyệt đối không sử dụng để hỗ trợ các hoạt động dạy học và giáo dục, khen thưởng cán bộ, giáo viên. Thời gian tới Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục ra soát để đưa ra thêm các danh mục không được phép sử dụng khoản thu của phụ huynh.

Nguyễn Hùng

Nguồn: Dân Trí

70 ngàn tỷ đồng để biên soạn sách giáo khoa

Thông tin được phổ biến mới đây trên báo chí trong nước cho hay nhà nước dự kiến sẽ dành bảy mười ngàn tỷ đồng để biên soạn sách giáo khoa dành cho học sinh, sinh viên trong vòng 5 năm tới.

 

Phòng học ở đại học RMIT tại TP Hố Chí Minh đều trang bị computer và gắn internet. AFP

RFA hỏi chuyện hai chuyên gia kinh tế, tài chánh và giáo dục, đào tạo và một em học sinh để ghi lại một số ý kiến về việc in ấn và tác dụng của sách giáo khoa trong hiện tại và hướng đến tương lai.

Để thực hiện một cải cách trong ngành giáo dục

Bảy mươi ngàn tỷ đồng tức là con số 7 rồi tiếp theo đó là 13 con số 0, số tiền đó đủ để xây 140 ngàn căn nhà cấp cho những người có thu nhập thấp, hoặc đủ để phát hành sách giáo khoa tặng miển phí cho học sinh trung, tiểu  học trên toàn quốc trong vòng 35 năm tới, hay đủ để tăng lương cho các thầy cô giáo, mỗi người thêm một triệu đồng, một tháng, trong vòng 7 năm tới.

Những số liệu này do giáo sư Văn Như Cương, một giáo chức có trên 50 năm kinh nghiệm phục vụ ngành giáo dục,  chiết tính khi ông được mời tham gia vào đề án “ đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông, sau năm 2015” với mục tiêu là hoàn thành chương trình, biên soạn sách giáo khoa mới, thực hiện từ 2017, với kinh phí lên tới 70 ngàn tỷ đồng.

Cậu học sinh đọc sách tại công viên ở Hà Nội hôm 9-8-2007. AFP PHOTO

Số tiền bắt đầu bằng số 7 nối tiếp với 13 số không là nhiều hay ít, giáo sư tiến sĩ Đỗ Linh Hiệp, giảng viên kinh tế, tài chánh, đại học ngân hàng,  thành phố Hồ Chí Minh, nói lên suy nghỉ của ông:
“Dù sao đó cũng chỉ là một dự án, nhưng mà người ta đang chú ý để làm, thực hiện một cải cách trong việc đào tạo của Việt Nam, tôi nghỉ đây là một số tiền khổng lồ so với GDP của Việt Nam. Họ đưa ra chắc là cũng cần phải thăm dò ý kiến  của các nhà khoa học, các tổ chức rồi dân chúng góp ý. Theo điều kiện kinh tế hiện nay, với khoản tiền rất không lồ này, tôi cũng có băng khoăn, không biết rồi nó có đạt được mục tiêu mong muốn của mình là cải cách được quá trình đào tạo, ở Việt Nam, bao gồm tất cả các hệ, từ đại học đến phổ thông , chứ không phải chỉ chương trình phổ thông. Không biết là mình có tiền hay không, hai là có hiệu quả hay không và  ba là sẽ sử dụng nó như thế nào để đạt muc tiêu nhu mong muốn trong dự án.”
Kế đó, giáo sư tiến sĩ Nguyễn Lân Dũng, chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam, cựu đại biểu quốc hội Darlac, góp ý với RFA về kinh phí 70 ngàn tỷ để  thực hiện sách giáo khoa:
“Nếu dùng để in sách thì thật ra cũng không lớn, vì số lượng học sinh Việt Nam quá đông, không kém gì đối với thế giới so về dân số, nếu chỉ để viết sách thì quá lớn, nếu để in sách thì không lớn. Vấn đề đặt ra là chưa nên in sách giáo khoa khi chương trình chưa đổi mới, cần nhất hiện nay là đổi mới chương trinh, chúng tôi đang cố gắng thuyết minh là cần đổi mới chương trình trước, rồi hãy biên soạn sách giáo khoa sau.

Nhiều bộ sách giáo khoa thì mới có thể có sự cạnh tranh được. Chương trình hoàn chính này thì cố gắng cập nhật được với quốc tế, bởi vì tình hình thay đổi nhiều rồi, với thời kỳ Internet như hiện nay, học sinh dễ dàng tra cứu số liệu cụ thể, không nên bắt học sinh nhớ những điều mà thầy giáo không nhớ

GSTS Nguyễn Lân Dũng

Học sinh đang tìm mua sách đã dùng rồi bày bán trên vỉa hè ở Bắc Ninh để chuẩn bị cho năm học mới. AFP PHOTO.

Ý kiến riêng tôi là không đồng ý một bộ sách giáo khoa, vì nhiều bộ sách giáo khoa thì mới có thể có sự cạnh tranh được. Chương trình hoàn chính này thì cố gắng cập nhật được với quốc tế, bởi vì tình hình thay đổi nhiều rồi, với thời kỳ Internet như hiện nay, học sinh dễ dàng tra cứu số liệu cụ thể, không nên bắt học sinh nhớ những điều mà thầy giáo không nhớ, chỉ cần học những điều rất cơ bản thôi

Áp dụng những tinh tế trong giáo dục trên thế giới

Về những kỳ vọng hay mong ước đối với tương lai ngành giáo dục Việt Nam qua dự án biên soạn và phát hành sách giáo khoa, tiến sĩ Đỗ Linh Hiệp bày tỏ:
“Nó cũng đòi hỏi một thời gian, mình cần có để xem lại mình, hai là tiếp thu được những kiến thức, cái hay, những tinh tế trong giáo dục trên thế giới, trên cơ sở đó mới có được cái mà mình mong muốn, tức là bộ sách giáo khoa, chương trình, hệ thống đào tạo, sao cho khoa học, có hiệu quả, chất lượng, đáp ứng được yêu cầu giáo dục của ta, trong điều kiện hội nhập, khi thế giới phát triển rất nhanh chóng về khoa học kỹ thuật.”
Về phần giáo sư  Nguyễn Lân Dũng thì tin rằng với một chương trình giáo dục hiệu quả, sách gíao khoa tân tiến,  xã hội Việt Nam sẽ được chấn hưng về mọi mặt:

Nó cũng đòi hỏi một thời gian, mình cần có để xem lại mình, hai là tiếp thu được những kiến thức, cái hay, những tinh tế trong giáo dục trên thế giới, trên cơ sở đó mới có được cái mà mình mong muốn, tức là bộ sách giáo khoa, chương trình, hệ thống đào tạo, sao cho khoa học, có hiệu quả,

GSTS Đỗ Lịnh Hiệp

“Theo tôi, ở nhà trường học làm người mới là chính, học cách học, cách nghiên cứu, cách phấn đấu, nhất là tư duy, để làm con người chân chính, con người tốt, ham học hỏi, muốn phục vụ đất nước, đó mới là cái chính. Học để cống hiến, không phải học để lấy tấm bằng, khi có tư duy đó, người ta không chạy theo bằng cấp, không mua bằng, không bán điểm, không chạy thầy, không gian lận thi cử, thời chúng tôi, cả thế hệ chúng tôi, không có chuyện đó. Bây giờ chúng ta phải lập lại trật tự trong giáo dục, trước hết heo tôi là có một chương trình giáo dục tiến bộ, hợp với trào lưu thế giới, hợp với thời đại Internet, sau đó cho các nhóm tác giả được phép tự biên soạn bộ sách giáo khoa, học sinh tự lựa chọn bộ sách giáo khoa nào tốt thì để lựa chọn.”
Học sinh là người sử dụng sách giáo khoa hàng ngày, các em có hài lòng với các quyển sách ấy không, các em mong ước điều gì, một học sinh trung học phổ thông cho biết:
Em tên gì?
“Dạ con tên Thảo”
Em nghỉ sao về hình thức và nội dung của các lọai sách giáo khoa mà hiện mình đang học?
“Dạ cũng tạm ổn, sách giáo khoa thì không có nhiều nhưng phải mua thêm sách tham khảo, cũng khá là nhiều"

Một sinh viên đang chọn sách tại thư viện trường RMIT International University Vietnam ở Sài Gòn hôm 20-12-2006

Mỗi năm tốn chừng bao nhiêu tiền để mua sách giáo khoa?
“Dạ khoản 2 triệu”
Em mong muống gì đối với chương trình đang theo học nơi trường lớp?

“Nước mình nên tăng cường thực hành thêm, chứ con thấy cứ học lý thuyết hoài, nói chung là nên bổ sung thêm nhiều kiến thức mới, có ích hơn, hình thức thì cũng ổn rồi cần bổ sung thêm mấy kiến thức thực tế ngoài xã hội.”

Qua các ý kiến vừa rồi thì ngoài chuyện băng khoăng khi nhà nước xuất một kinh phí quá lớn so với thực trạng của đất nước hiện giờ với nợ công chồng chất, lạm phát tăng cao, cộng với những ưu tư về nội dung chương trình giảng dạy chưa phù hợp, xa thực tế, không biết ngân khoản 70 ngàn tỷ đồng có được nhà nước sử dụng hợp lý, hợp tình hay không?

Nguồn: RFA

Đề án giáo dục 70.000 tỉ đồng: Không thể chắp vá

- Về đề án “Đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông sau năm 2015” của Bộ GD-ĐT, TS Phạm Thị Ly - phó giám đốc phụ trách Trung tâm Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, ĐH Quốc gia TP.HCM - cho rằng:

Cải cách giáo dục - hãy bắt đầu bằng việc cải cách tiền lương cho giáo viên. Trong ảnh: giáo viên thể dục Trường THCS Độc Lập, Q.Phú Nhuận, TP.HCM trong một tiết dạy - Ảnh: H.HG.

- Nhiều người tỏ ra bức xúc, phẫn nộ trước con số 70.000 tỉ đồng cho một đề án cải cách. Thật ra chúng ta có thể nhìn vấn đề theo một cách khác: số tiền lớn như thế dự kiến đổ vào giáo dục là một dấu hiệu cho thấy Nhà nước ý thức rất rõ tầm quan trọng của việc tạo ra những thay đổi có tính cốt lõi cho giáo dục.

70.000 tỉ đồng có lãng phí hay không thì phải nhìn vào chỗ số tiền ấy chi cho những việc gì, dựa trên quan điểm và tầm nhìn như thế nào và đạt được kết quả ra sao. Nếu 70.000 tỉ đồng mà “thay máu” được hệ thống giáo dục, để con em chúng ta được học làm người, để không thầy cô nào phải bán điểm, không học trò nào có thể mua được bằng cấp, để nhà trường không bị thương mại hóa, để không ai phải “tị nạn giáo dục”... thì số tiền ấy không phải là lãng phí.

Tuy nhiên, trong bối cảnh những vấn đề sống còn của giáo dục như triết lý giáo dục, chính sách và chiến lược phát triển giáo dục còn chưa được giải quyết thì 70.000 tỉ đồng cho việc biên soạn sách giáo khoa và trang thiết bị là một việc khiến người ta phải kinh hãi.

Bộ Giáo dục - đào tạo tiếp thu các góp ý Trao đổi với Tuổi Trẻ về đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa sau năm 2015, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: Để có những căn cứ khoa học và thực tiễn, trước khi xây dựng đề án này Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo thực hiện nhiều công trình nghiên cứu khoa học nhằm tổng kết đánh giá việc thực hiện chương trình sách giáo khoa của các giai đoạn trước và học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Trong quá trình xây dựng đề án, Viện Khoa học giáo dục VN đã gửi dự thảo cho một số tổ chức, cơ quan để xin ý kiến góp ý. Hiện nay, dự thảo đề án cũng đã được chỉnh sửa nhiều lần qua việc tiếp thu các ý kiến góp ý từ các tổ chức và cá nhân. Trong thời gian tới Bộ GD-ĐT sẽ chỉ đạo Viện Khoa học giáo dục VN và ban soạn thảo đề án tiếp tục nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến góp ý để nâng cao chất lượng dự thảo, hoàn thiện đề án, trình các cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. TRỊNH VĨNH HÀ

* Thưa bà, trong bối cảnh như hiện nay, có cần thiết thực hiện một cuộc cải cách giáo dục ở bậc phổ thông hay không? Và nên bắt đầu từ khâu nào đầu tiên?

- Một đề án cải cách giáo dục là tuyệt đối cần thiết, như nguyên phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đã nhiều lần kêu gọi. Chuyện cần thiết nhất phải làm, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nêu ra từ lâu, là bảo đảm cho thầy cô giáo sống được bằng đồng lương mà không phải làm gì khác. Đáng tiếc, lời hứa đó đến nay vẫn chưa thành hiện thực.

Chừng nào thầy cô giáo còn bị đối xử như hiện nay (về sự đãi ngộ) thì không có bất cứ cải cách nào có thể thành công, vì người thầy là linh hồn của một nền giáo dục. Tư cách người thầy quan trọng gấp ngàn lần so với trường sở khang trang, thiết bị hiện đại.

Khi người thầy được bảo đảm đủ sống thì chuyện cấp bách tiếp theo là cải cách hệ thống thi cử, cải cách chương trình và phương pháp giảng dạy.

* Theo bà, dự thảo đề án của Bộ GD-ĐT đã thuyết phục chưa?

- Dù có hàng ngàn trang quy định chặt chẽ cách xây dựng một đề án thì người ta vẫn có thể có hàng vạn cách đối phó. Qua nhiều cấp xét duyệt không phải là cách duy nhất bảo đảm tính đúng đắn của một đề án cải cách giáo dục.

Tôi nghĩ giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, nó ảnh hưởng đến tất cả mọi gia đình, mọi người, bất kể ở lứa tuổi nào, thành phần xã hội và học vấn ra sao. Vì vậy, hãy minh bạch nội dung đề án ấy trước 80 triệu cặp mắt. Không ai không mong muốn đổi mới giáo dục. Câu hỏi chỉ là “đổi mới như thế nào” mà thôi.

* Để không lặp lại “vết xe đổ” của những lần cải cách giáo dục trước đây, lần cải cách sắp tới cần khắc phục những điều gì?

- Trong cải cách giáo dục, điều quan trọng nhất là mọi quyết định phải dựa trên chứng cứ khoa học. Không thể “thử và sai”, “vừa làm vừa học” trong giáo dục, vì cái giá phải trả rất đắt. Cái giá phải trả không chỉ là 70.000 tỉ đồng mà có thể còn nhiều hơn nữa. Cái giá phải trả là tương lai của một dân tộc. Cho nên phải cấp bách thực hiện việc nghiên cứu thực tiễn giáo dục và kinh nghiệm quốc tế một cách nghiêm túc, với những chuẩn mực khoa học chặt chẽ, để trả lời những câu hỏi cần phải giải quyết.

Phải thẳng thắn nhìn vào những khiếm khuyết của hệ thống giáo dục hiện tại, xác định đúng nguyên nhân để sửa từ gốc, nếu không tất cả chỉ là chắp vá, ta vá chỗ này thì hở ra chỗ khác. Ngay cả những vấn đề ở tầm thấp hơn cũng cần dựa trên chứng cứ khoa học để ra quyết định.

Chính sách giáo dục cần dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học, chứ không phải cần nghĩ ra các “đề tài nghiên cứu” đủ loại để minh họa cho chính sách.

HOÀNG HƯƠNG thực hiện

Nguồn: tuoitre.vn

Đề án giáo dục 70.000 tỉ đồng: Không thể chắp vá

Về đề án “Đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông sau năm 2015” của Bộ GD-ĐT, TS Phạm Thị Ly - phó giám đốc phụ trách Trung tâm Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, ĐH Quốc gia TP.HCM - cho rằng:

Cải cách giáo dục - hãy bắt đầu bằng việc cải cách tiền lương cho giáo viên. Trong ảnh: giáo viên thể dục Trường THCS Độc Lập, Q.Phú Nhuận, TP.HCM trong một tiết dạy - Ảnh: H.HG.

- Nhiều người tỏ ra bức xúc, phẫn nộ trước con số 70.000 tỉ đồng cho một đề án cải cách. Thật ra chúng ta có thể nhìn vấn đề theo một cách khác: số tiền lớn như thế dự kiến đổ vào giáo dục là một dấu hiệu cho thấy Nhà nước ý thức rất rõ tầm quan trọng của việc tạo ra những thay đổi có tính cốt lõi cho giáo dục.

70.000 tỉ đồng có lãng phí hay không thì phải nhìn vào chỗ số tiền ấy chi cho những việc gì, dựa trên quan điểm và tầm nhìn như thế nào và đạt được kết quả ra sao. Nếu 70.000 tỉ đồng mà “thay máu” được hệ thống giáo dục, để con em chúng ta được học làm người, để không thầy cô nào phải bán điểm, không học trò nào có thể mua được bằng cấp, để nhà trường không bị thương mại hóa, để không ai phải “tị nạn giáo dục”... thì số tiền ấy không phải là lãng phí.

Tuy nhiên, trong bối cảnh những vấn đề sống còn của giáo dục như triết lý giáo dục, chính sách và chiến lược phát triển giáo dục còn chưa được giải quyết thì 70.000 tỉ đồng cho việc biên soạn sách giáo khoa và trang thiết bị là một việc khiến người ta phải kinh hãi.

Bộ Giáo dục - đào tạo tiếp thu các góp ý Trao đổi với Tuổi Trẻ về đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa sau năm 2015, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: Để có những căn cứ khoa học và thực tiễn, trước khi xây dựng đề án này Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo thực hiện nhiều công trình nghiên cứu khoa học nhằm tổng kết đánh giá việc thực hiện chương trình sách giáo khoa của các giai đoạn trước và học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Trong quá trình xây dựng đề án, Viện Khoa học giáo dục VN đã gửi dự thảo cho một số tổ chức, cơ quan để xin ý kiến góp ý. Hiện nay, dự thảo đề án cũng đã được chỉnh sửa nhiều lần qua việc tiếp thu các ý kiến góp ý từ các tổ chức và cá nhân. Trong thời gian tới Bộ GD-ĐT sẽ chỉ đạo Viện Khoa học giáo dục VN và ban soạn thảo đề án tiếp tục nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến góp ý để nâng cao chất lượng dự thảo, hoàn thiện đề án, trình các cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. TRỊNH VĨNH HÀ

* Thưa bà, trong bối cảnh như hiện nay, có cần thiết thực hiện một cuộc cải cách giáo dục ở bậc phổ thông hay không? Và nên bắt đầu từ khâu nào đầu tiên?

- Một đề án cải cách giáo dục là tuyệt đối cần thiết, như nguyên phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đã nhiều lần kêu gọi. Chuyện cần thiết nhất phải làm, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nêu ra từ lâu, là bảo đảm cho thầy cô giáo sống được bằng đồng lương mà không phải làm gì khác. Đáng tiếc, lời hứa đó đến nay vẫn chưa thành hiện thực.

Chừng nào thầy cô giáo còn bị đối xử như hiện nay (về sự đãi ngộ) thì không có bất cứ cải cách nào có thể thành công, vì người thầy là linh hồn của một nền giáo dục. Tư cách người thầy quan trọng gấp ngàn lần so với trường sở khang trang, thiết bị hiện đại.

Khi người thầy được bảo đảm đủ sống thì chuyện cấp bách tiếp theo là cải cách hệ thống thi cử, cải cách chương trình và phương pháp giảng dạy.

* Theo bà, dự thảo đề án của Bộ GD-ĐT đã thuyết phục chưa?

- Dù có hàng ngàn trang quy định chặt chẽ cách xây dựng một đề án thì người ta vẫn có thể có hàng vạn cách đối phó. Qua nhiều cấp xét duyệt không phải là cách duy nhất bảo đảm tính đúng đắn của một đề án cải cách giáo dục.

Tôi nghĩ giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, nó ảnh hưởng đến tất cả mọi gia đình, mọi người, bất kể ở lứa tuổi nào, thành phần xã hội và học vấn ra sao. Vì vậy, hãy minh bạch nội dung đề án ấy trước 80 triệu cặp mắt. Không ai không mong muốn đổi mới giáo dục. Câu hỏi chỉ là “đổi mới như thế nào” mà thôi.

* Để không lặp lại “vết xe đổ” của những lần cải cách giáo dục trước đây, lần cải cách sắp tới cần khắc phục những điều gì?

- Trong cải cách giáo dục, điều quan trọng nhất là mọi quyết định phải dựa trên chứng cứ khoa học. Không thể “thử và sai”, “vừa làm vừa học” trong giáo dục, vì cái giá phải trả rất đắt. Cái giá phải trả không chỉ là 70.000 tỉ đồng mà có thể còn nhiều hơn nữa. Cái giá phải trả là tương lai của một dân tộc. Cho nên phải cấp bách thực hiện việc nghiên cứu thực tiễn giáo dục và kinh nghiệm quốc tế một cách nghiêm túc, với những chuẩn mực khoa học chặt chẽ, để trả lời những câu hỏi cần phải giải quyết.

Phải thẳng thắn nhìn vào những khiếm khuyết của hệ thống giáo dục hiện tại, xác định đúng nguyên nhân để sửa từ gốc, nếu không tất cả chỉ là chắp vá, ta vá chỗ này thì hở ra chỗ khác. Ngay cả những vấn đề ở tầm thấp hơn cũng cần dựa trên chứng cứ khoa học để ra quyết định.

Chính sách giáo dục cần dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học, chứ không phải cần nghĩ ra các “đề tài nghiên cứu” đủ loại để minh họa cho chính sách.

HOÀNG HƯƠNG thực hiện - tuoitre.vn

70.000 tỉ đồng cho một đề án giáo dục

Nhiều chuyên gia giáo dục đã bày tỏ sự băn khoăn về dự án đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông để triển khai thí điểm vào năm 2017: Đề án có gì mới? Có giải quyết được những bất cập của giáo dục hiện nay không?

Trong một hội thảo vào đầu tháng 6-2011 do Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam tổ chức nhằm góp ý cho dự thảo, Tuổi Trẻ đã trao đổi với GS Văn Như Cương và GS Nguyễn Minh Thuyết bắt đầu từ con số 70.000 tỉ đồng.

Học sinh chọn mua sách giáo khoa chuẩn bị năm học tới. Từ lâu, sách giáo khoa luôn là câu chuyện nóng bỏng của giáo dục nước nhà  - Ảnh: NHƯ HÙNG

* Các ông nghĩ gì về việc Bộ GD-ĐT dự trù một số tiền lớn như vậy để xây dựng chương trình, sách giáo khoa (SGK) mới? Theo các ông, những đề án có mức kinh phí bằng tiền ngân sách nhà nước như thế này phải được xem xét, thẩm định ra sao?

Tóm tắt nội dung của đề án Nội dung chính của đề án đổi mới chương trình, SGK phổ thông gồm: xây dựng chương trình, biên soạn SGK các cấp học, biên soạn tài liệu hướng dẫn giảng dạy (kinh phí 962 tỉ đồng), đầu tư cơ sở vật chất (35.000 tỉ đồng), đầu tư thiết bị dạy học (30.050 tỉ đồng), triển khai thí điểm chương trình - SGK (3.591 tỉ đồng). Dự kiến năm 2017 thí điểm, năm 2019 triển khai đại trà.

- GS Nguyễn Minh Thuyết: Theo tôi được biết thì 70.000 tỉ đồng không phải chỉ để biên soạn chương trình, SGK mới mà còn dự kiến cho nhiều hạng mục khác của đề án như xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học, đào tạo giáo viên... Kinh phí dự kiến cho việc xây dựng chương trình, SGK chỉ có 962 tỉ đồng. Tuy vậy, con số ấy cũng là rất lớn.

Theo nghị quyết 49/2010/QH12 của Quốc hội, những dự án, công trình được đầu tư từ 35.000 tỉ đồng trở lên, trong đó có ít nhất 11.000 tỉ đồng từ ngân sách nhà nước, là công trình quan trọng quốc gia và phải trình Quốc hội xem xét, thông qua. Đề án này dự trù kinh phí từ ngân sách nhà nước gấp sáu lần mức 11.000 tỉ đồng, chắc chắn phải đưa ra thảo luận tại Quốc hội. Để thuyết phục được Quốc hội, phải đưa ra được những điểm mới, tiến bộ, kèm theo đó là những tài liệu nghiên cứu rất công phu về toàn bộ các vấn đề liên quan.

Tôi hoạt động ở Quốc hội hai khóa, thấy các dự án công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội thường kèm theo một lượng tài liệu rất đồ sộ. Nhưng bản dự thảo đề án này được mang ra xin ý kiến giới khoa học chỉ vỏn vẹn 30 trang. Tôi nghĩ chỉ xét ở góc độ dụng công, đề án này đã rất khó thuyết phục.

- GS Văn Như Cương: Sự lãng phí hay không, không chỉ xét ở số tiền nhiều hay ít mà ở chỗ nó được sử dụng thế nào, có mang lại hiệu quả không. Nếu chi tiền tỉ để thực hiện một việc mà ngay từ đầu người ta đã thấy không cần thiết, có quá nhiều vấn đề bất ổn, phi lý thì rõ là lãng phí.

Đó là chưa kể ở các hạng mục khác như đầu tư thiết bị dạy học, đào tạo giáo viên... Khi xây dựng chương trình, SGK mới từ năm 2002, kinh phí đầu tư cũng là con số không nhỏ nhưng đến nay chưa hề có sự tổng kết việc sử dụng thiết bị thế nào.

Ở rất nhiều nơi vẫn kêu ca chuyện “thiết bị nhập về rồi đắp chiếu”. Khi triển khai cái mới, chi thêm một khoản tiền lớn cho việc này mà không tận dụng, kế thừa cái cũ cũng là lãng phí.

Phụ huynh và học sinh chọn mua sách giáo khoa chuẩn bị cho năm học mới - Ảnh: Minh Đức

* Xây dựng một chương trình mới trong khi chương trình hiện hành mới chỉ áp dụng đại trà đủ một vòng từ lớp 1 đến lớp 12 cách đây vài năm, theo các ông có nên không? Những điểm thiếu thuyết phục, bất ổn mà các ông nói đến ở đề án là gì?

- GS Nguyễn Minh Thuyết: Ở nhiều nước, chu kỳ đổi mới chương trình, SGK phổ thông chỉ khoảng 10-15 năm. Ở nước ta, tính từ chương trình cải cách giáo dục năm 1981 đến lúc triển khai chương trình, SGK hiện hành là 21 năm. Nếu lấy năm 2002 (thực hiện đại trà chương trình, SGK hiện hành) làm mốc thì đến năm 2019 (dự kiến triển khai đại trà chương trình, SGK sắp xây dựng), tổng thời gian là 17 năm.

Hơn nữa, chương trình, SGK hiện hành cũng có nhiều điểm cần được điều chỉnh. Bởi vậy, tôi tán thành xây dựng chương trình, SGK mới. Nhưng điều tôi không tán thành là đề án này thể hiện một quy trình ngược. Việc cần làm trước nhất là đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, như nghị quyết Đại hội XI đã nêu, hay nói như nhiều nhà giáo dục là cần phải có một cuộc cải cách giáo dục. Hiện tại việc này chưa được tiến hành, chiến lược giáo dục đến năm 2020 cũng chưa công bố, trong khi đó lại rục rịch xây dựng chương trình, viết SGK là làm ngược.

Để có một chương trình giải quyết được những bất cập hiện thời, rất nhiều vấn đề cần được làm rõ trước. Ví dụ: Mô hình hệ thống giáo dục phổ thông trong tương lai sẽ như thế nào, 11 năm hay 12 năm? Mỗi cấp học mấy năm? Chương trình xây dựng cho học một buổi hay hai buổi? Số lượng môn học ở từng cấp thế nào là đủ và không gây quá tải? Có tổ chức dạy học phân ban không? Nếu có thì tổ chức phân ban thế nào để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, chứ không phải chỉ để phục vụ kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng?

Mỗi câu hỏi cần phải được giải đáp bằng một công trình nghiên cứu nghiêm túc, công phu. Hiện tại, câu trả lời chưa có thì làm sao có thể xây dựng một chương trình, SGK tiến bộ hơn và giải quyết được những bất cập?

- GS Văn Như Cương: Điều mà ngành GD-ĐT cần cấp bách làm hiện nay và làm trước là cải cách giáo dục, hay có thể gọi một cách khác hơn là đổi mới toàn bộ hệ thống giáo dục. Ít nhất cũng cần xác định lại triết lý giáo dục, điều chỉnh cấu trúc hệ thống giáo dục cho phù hợp với yêu cầu mới.

Trong khi chưa làm được điều này, tôi cho rằng Bộ GD-ĐT chỉ nên nghĩ cách làm sao để chương trình không quá nặng đối với học sinh. Việc làm này có ích và cũng tốn ít tiền hơn.

Việc một chương trình vừa mới trải qua một vòng thực hiện đại trà chưa lâu, nhiều bất ổn còn chưa được nghiên cứu, phân tích đã bập vào làm một chương trình, một bộ SGK mới với số tiền rất lớn, tôi e không những bất cập không giải quyết được mà việc này cũng không được sự ủng hộ rộng rãi của xã hội.

Nguồn: tuoitre.vn