Trò chơi giúp bé phát triển khả năng toán học

Bằng những trò chơi vui nhộn, thực tế như: xác định trọng lượng của đồ vật trong nhà; dạy bé tập xem đồng hồ; dùng kẹo màu để dạy bé cách chia tỷ lệ... sẽ giúp bé hiểu biết về toán học, khiến bé thêm yêu các con số và háo hức để tìm hiểu về chúng. 

Xác định trọng lượng của đồ vật trong nhà

Yêu cầu trẻ đoán đúng trọng lượng của đồ vật trong nhà như: Cho bé đoán trọng lượng của con mèo hay món đồ chơi của bé… Sau đó, bạn hãy bảo trẻ tự ước tính xem nó nặng bào nhiêu kg và làm sao biết chính xác.

Dạy bé tập xem đồng hồ

Bạn hãy mua cho bé loại đồng hồ đồ chơi các kim đồng hồ có thể quay được rồi hướng dẫn cho bé cách tập xem đồng hồ.

Đầu tiên, bạn hãy dạy bé ý nghĩa của 12 con số ở đồng hồ, những con số nào gắn với giờ giấc sinh hoạt của bé, hãy thường xuyên hỏi bé xem hiện giờ kim ngắn chỉ số mấy? Kim dài chỉ số mấy?

Ngoài ra, bạn có thể tạo ra các tình huống như: “Nếu bố về đến nhà lúc 6 giờ chiều thì con sẽ phải chờ bao nhiêu phút nữa?”. “12 giờ trưa ăn cơm thì còn bao nhiêu phút nữa thì ăn con nhỉ? ”… Bạn có thể hỏi trẻ vào bất cứ thời gian nào trong ngày và thường xuyên như vậy bé sẽ nhớ lâu; giúp bé tính toán nhanh.

Dùng kẹo nhiều màu để dạy bé cách chia tỷ lệ

Cho bé đếm số kẹo trong hộp, rồi phân loại theo từng màu. Đếm số kẹo màu xanh để tỷ lệ chúng so với số kẹo màu đỏ là bao nhiêu. Xác định những màu khác cũng bằng cách này, rồi cho bé ăn số kẹo đó tuỳ thích.

Chơi nấu ăn

Nói giá cả của các loại thức ăn, rồi đưa cho trẻ khoảng 20 – 40 nghìn đồng và nhờ bé sắp xếp nấu bữa tối cho cả nhà. Nếu trẻ chi vượt quá số tiền đó thì bé phải tính toán như thế nào; ngược lại nếu còn dư tiền thì phải mua thêm… rồi bạn dẫn trẻ ra chợ mua đồ. Hãy xem cách tính toán của trẻ có phù hợp với tổng giá trị thực hay không. Khoảng vài ngày cho trẻ làm lại trò này, trẻ sẽ rất thích, vì chúng thấy đó là việc nghiêm túc, quan trọng “như người lớn”.

Chơi xếp hình

Bạn có thể cùng trẻ chơi xếp hình và dạy trẻ đếm các hình mà trẻ xếp được như "có bao nhiêu ngôi nhà? Bao nhiêu ôtô?", hay "Nhà này có mấy tầng?". Đồng thời hướng dẫn trẻ so sánh lớn - bé, nhiều hơn - ít hơn như " nhà bạn Bi to hơn hay nhà bạn Mốc to hơn?"...

Chơi đoán số

Khi trẻ đã nhuần nhuyễn với các trò dễ, bạn khuyến khích trẻ bằng những trò khó hơn. Bảo trẻ nghĩ ra một con số từ 1 đến 100, rồi thử đoán xem nó nằm tong khoảng nào của dãy số ví dụ: “Số đó lớn hơn 30 có phải không?” hay “số đó nằm trong khoảng 35 đến 55 phải không?... rồi chuyển sang để trẻ tự đoán số.

Nguồn: mangthai.vn

Chú trọng khai thác tiềm năng não phải của trẻ

Hoạt động trí tuệ chịu sự khống chế của não, song não lại chia thành hai bán cầu là bán cầu não phải và bán cầu não trái và hai bán cầu này có ưu thế, chức năng khác nhau. 

Vai trò của bán cầu não trái và bán cầu não phải

Bán cầu não trái có nhiệm vụ xử lý ngôn ngữ, tư duy trừu tượng, viết, tính toán, sắp xếp, phân loại, ghi nhớ từ ngữ và tri giác thời gian, Còn bán cầu não phải có vai trò xử lý hình tượng tổng thể, khái niệm không gian, phân biệt hình vẽ, khả năng cảm thụ âm nhạc, khả năng bắt chước. Bán cầu phải có cơ năng mang tính chỉnh thể, tổng hợp, sáng tạo, chủ quan trực giác, trí tưởng tượng, thái độ, tình cảm, ý chí của con người. Tuy rằng mỗi bên bán cầu não có chức năng riêng, song chúng luôn tương hỗ lẫn nhau trong quá trình hoạt động.

Phát triển cân bằng cả bán cầu não trái và bán cầu não phải là một trong những nguyên tắc quan trọng để phát triển trí tuệ cho trẻ. Do đó, học ngôn ngữ ngay từ nhỏ, sau đó lại chú trọng việc đọc, viết, tính toán, lý giải và tư duy logic, não trái sử dụng tương đối nhiều nên khá phát triển. 

Nếu so sánh thì chúng ta thấy rằng, não phải thường sử dụng ít hơn não trái nên khiến cho sự phát triển trí tuệ của trẻ bị ảnh hưởng.

Nhiều nhà nghiên cứu đã tính toán, mọi người thông thường chỉ sử dụng 5%~10% tiềm năng của não, vì thế cha mẹ khi "khai thác" tiềm năng não trái của trẻ, đồng thời với phát triển trí tuệ, nhất định phải nhận thức đầy đủ tác dụng quan trọng của việc "khai thác" tiềm năng não phải. Muốn trẻ trở nên thông minh hơn thì phải khai thác tiềm năng não phải một cách có ý thức.

Phương pháp cụ thể

Khích lệ trẻ sử dụng tay trái nhiều

Sử dụng tay trái nhiều có nghĩa là dùng nhiều não phải. Những đứa trẻ dùng tay trái cầm kéo, gấp giấy, chơi bóng… cha mẹ không cần phải chỉnh cho trẻ chuyển sang tay phải.

Chơi nhiều trò chơi

Để trẻ tham gia các hoạt động thực tiễn như: Mỹ thuật, âm nhạc, múa. Những hoạt động như âm nhạc, hội họa, múa, thể dục… đều cần sử dụng nhiều dụng cụ trực quan và hình tượng, để trẻ tiếp xúc nhiều với tự nhiên và xã hội, làm phong phú hình tượng cảm tính, kích thích làm bán cầu não trở nên linh hoạt hơn.

Khích lệ trẻ tưởng tượng

Nên tạo điều kiện để trẻ được học tập trong không khí vui vẻ; giữ gìn và tôn trọng hứng thú, lòng hiếu kỳ của trẻ.

Khích lệ trẻ đặt câu hỏi

Để trẻ cảm thấy rằng, đặt câu hỏi là một hoạt động có lợi cho cả hai bên, bạn cũng có thể tự do hỏi trẻ một số câu hỏi, giống như trẻ hỏi bạn. Khi trẻ đặt câu hỏi, bạn không nên vội vã trả lời ngay, bạn có thể nói thế này: “Bây giờ chúng ta cùng thảo luận câu hỏi này nhé!”. Bạn có thể căn cứ vào câu hỏi của bé để nêu ra một số câu hỏi dễ phán đoán tương quan, lại không ngừng nêu ra những câu hỏi mang tính hướng dẫn, để trẻ khi tự mình suy nghĩ nên trả lời như thế nào và tìm ra đáp án cho câu hỏi đã nêu ra.

Ngoài ra, khi bạn trả lời câu hỏi của trẻ, phải để trẻ nghe rõ đáp án hoặc sau khi đã nghe xong câu trả lời hoàn chỉnh, lại ngắt lời bạn để nêu ra một câu hỏi khác.

Để trẻ sớm nhận biết chữ viết và tập đọc

Sớm nhận biết chữ viết và đọc chữ cái vừa có thể thúc đẩy não trái và não phải cùng phát triển, lại có thể giúp trẻ sớm có thể vận dụng chữ viết và ngôn ngữ. Không ít cha mẹ cho rằng, mỗi ngày bỏ ra một chút thời gian để xem tivi cũng có thể thu được một lượng thông tin lớn và có thể phát triển trí tuệ, lẽ nào không bằng đọc sao?

Có một cuộc nghiên cứu về vấn đề này và kết quả cho ta thấy: Mỗi ngày trẻ xem tivi trên dưới 3 tiếng, hiệu suất đọc sách sẽ giảm đi nhiều, vì những hình màu sẽ khiến trẻ bị phân tâm. Và đưa ra đề nghị cha mẹ và trẻ mỗi ngày nên đọc 20 phút, và gọi là: 20 phút quan trọng nhất trong ngày của bạn.

Các bậc cha mẹ thông minh nên hiểu rằng: Khi trẻ bị hấp dẫn bởi những câu chuyện thiếu nhi thì cũng là khúc mở đầu thành tài của trẻ đã bắt đầu rồi.

Kiến nghị cho cha mẹ là, khích lệ trẻ đọc, khiến đọc trở thành một phần trong sinh hoạt hàng ngày, cũng tự nhiên và cần thiết như ăn cơm, đi ngủ vậy. Tạo môi trường đọc sách cho trẻ, để trẻ bất cứ lúc nào cũng có thể lấy và đọc những quyển sách mà trẻ thích.

Những ngày nghỉ, bạn nên thường xuyên đưa trẻ đến hiệu sách, giúp trẻ chọn những quyển sách phù hợp với trình độ hiểu biết của trẻ, có những tình tiết thú vị của cuộc sống trẻ thơ, có ý nghĩa tư tưởng tích cực; đưa trẻ đến thư viện, tham quan triển lãm sách. Hàng ngày định giờ đọc, kể chuyện hoặc thảo luận nội dung trong sách cho trẻ. Hướng dẫn trẻ giở sách có trình tự; hình thành thói quen đọc sách tốt cho trẻ. Khích lệ trẻ trong khi đọc, hãy tập cải biến câu chuyện, kể lại câu chuyện theo ý hiểu của mình.

Được rèn luyện trong lao động

Khích lệ trẻ giúp cha mẹ thu dọn bàn ăn, giá sách… đều có lợi cho sự phát triển não phải của trẻ.

Chú ý thực hiện giáo dục toàn diện cho trẻ

Chúng ta không những chú trọng phát triển cho trẻ về trí tuệ, nhận thức, mà còn chú trọng phát triển cả về tình cảm, ý chí, động cơ, hứng thú, lý tưởng của trẻ.

Tiềm năng trí tuệ của con người là kết quả hoạt động của hai bán cầu não. Vì thế, hãy chú trọng, phát triển tiềm năng não phải cho trẻ có 3 điểm tốt sau.

Một là mở rộng lượng thông tin, khiến trẻ học được nhiều hơn. Vì dung lượng thông tin hình tượng của não phải nhiều gấp vạn lần so với não trái. Hình tượng sự vật là cơ sở tích lũy tri thức của trẻ.

Thứ hai là phát triển tư duy hình tượng, giúp trẻ học thoải mái hơn. Trẻ trước 6 tuổi về cơ bản là sống trong thế giới hình tượng, dùng não phải quan sát và phân tích sự vật, việc học của trẻ phải nhờ sự giúp đỡ của hình tượng cụ thể, nếu không sẽ trở nên rất khó khăn.

Thứ ba là bồi dưỡng và phát huy tiêm năng sáng tạo, khiến trẻ thông minh hơn, giàu sức sáng tạo hơn.

Lời khuyên: Nhiều nghiên cứu cho thấy, một người có thông minh hay không phần lớn được quyết định bởi việc phát huy chức năng não phải, hơn 70% nhà khoa học trên thế giới đều có ưu thế nằm ở não phải. Do đó có thể thấy, muốn phát huy tiềm năng trí tuệ não người, phải sử dụng cả não trái và não phải, khiến chúng cùng phát triển và hỗ trợ lẫn nhau.

Nguồn: mangthai.vn

Mục tiêu cao nhất của dạy học là dạy cách tư duy

Bàn về PPDH lúc này không còn là câu chuyện làm hay không, mà là làm thế nào? Trước hết, vấn đề nhận thức về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó phải được mọi người thấu triệt. Cần nhấn mạnh rằng mục tiêu cao nhất của dạy học là “Dạy tư duy”.

Từ nhiều năm nay, cùng với việc đổi mới Giáo dục nói chung, việc đổi mới phương pháp giảng dạy là một hoạt động được đẩy mạnh trong toàn ngành. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn những quan điểm trái chiều cần làm rõ sự đúng sai.

Thực tế câu chuyện đổi mới phương pháp là một vấn đề khó khăn, nhưng không phải vì điều ấy mà dừng lại. Cần nhìn nhận nó theo hướng tích cực và thực hiện những đóng góp dù rất nhỏ, điều chỉnh cải biến những hạn chế để biến nó thành bộ công cụ chuẩn phục vụ giảng dạy đáp ứng đòi hỏi của xã hội.

 

Xã hội và Giáo dục luôn gắn bó hữu cơ trong cùng một thực thể, nên luôn có sự đòi hỏi lẫn nhau. Ở thời kỳ này, đất nước đang đổi mới, xu thế hội nhập toàn cầu hiện diện rất rõ ràng; bởi vậy giáo dục không thể đóng cửa mà không chịu tác động. Nói vậy để thấy tính tất yếu phải có sự đổi mới trong giáo dục. Đương nhiên, để đổi mới giáo dục chúng ta phải đổi mới nhiều lĩnh vực trong nó. Thực tế, Bộ giáo dục đã chọn “Đổi mới phương pháp giảng dạy” như là một giải pháp ưu tiên trong quá trình đổi mới từng bước các lĩnh vực khác. Chọn đổi mới PPDH là nhằm vào hệ thống giáo viên – nhân tố quyết định và là trung tâm của quá trình dạy học bao gồm Thày – Trò. Đây là hệ thống rộng trên địa dư toàn quốc, số lượng đông đảo, trình độ tri nhận và ứng dụng cái mới khác nhau. Vấn đề quản lý đổi mới hệ thống lại là con người với tính chất và đặc điểm phức tạp như vậy nên rõ ràng là công việc khó khăn cần làm trước. Đây là công việc khác hẳn với một quyết định về cơ chế (Nâng lương, Tăng kinh phí xây dựng CSVC...).

 

Để có quyết định này, Bộ Giáo dục đã tổ chức chuyên gia nhiều năm nghiên cứu thực tiễn giáo dục trong nước, khu vực và quốc tế. Những kết quả nghiên cứu đã được khảo nghiệm thực tế, được bổ sung từ hàng trăm hội nghị lớn nhỏ với các chuyên gia, các nhà quản lý và lấy ý kiến đến tận các giáo viên đang đứng lớp.

Những nội dung cụ thể trong đổi mới PPDH, trên thực tế cũng là những nội dung các nước tiên tiến và khu vực đã tổ chức thực nghiệm thành công.

 

Tuy nhiên câu chuyện về đổi mới PPDH vẫn còn là câu chuyện mở. Thực tế thì khi ứng dụng PPDH  mới có nhiều bất cập nảy sinh. Vấn đề đầu tiên lại là vấn đề con người. Do đặc điểm của đội ngũ hiện tại, nên xuất hiện những quan điểm nhóm cơ bản khác nhau và thực tế tổng kết tại các cơ sở giáo dục mấy năm gần đây cho thấy, mỗi nhóm thực hiện có những kết quả khác nhau:

 

Nhóm 1: Thực hiện đổi mới PPDH như thực hiện mệnh lệnh, bệ y nguyên lý thuyết vào thực tiễn tất cả các đối tượng. Với cách vận dụng xơ cứng như vậy, bên cạnh những thành công có được từ sự tham gia của công nghệ đa phương tiện và ở một số lớp chuyên lớp chọn, các tiết giảng còn lại đều thất bại. Dạy học đòi hỏi sự sáng tạo, sự thích ứng tình huống trong từng phút. Ở điểm này người thày phải có năng lực cao hơn cả một diễn viên chuyên nghiệp, bởi không chỉ phải thuộc, diễn hay mà còn phải thay đổi những tình tiết của “Kịch bản”. Ngoài ra người thày còn đóng vai trò kép : Biên soạn và đạo diễn tiết học nữa. Việc biên soạn được một giáo án đổi mới đã nhọc nhằn nếu không có kỹ năng tốt, nhưng sự “Trình diễn” lại là cả một vấn đề khác. Do vậy nhóm này thường mất niềm tin vào sự đổi mới.

 

Nhóm 2:  Kết hợp ứng dụng PPDH mới với nghiên cứu thực tiễn điều chỉnh từng bước. Đây là nhóm có xu thế tích cực và thu hái được nhiều thành công. Khi khảo cứu cụ thể, chúng tôi thấy nhóm giáo viên này có những đặc điểm sau: xác định  chọn dạy học như một nghề để sinh tồn và nhận thức đúng đắn khoa học về những giá trị của việc đổi mới PPDH; có khả năng hiểu biết về nhiều lĩnh vực hỗ trợ dạy học đặc biệt ngoại ngữ và công nghệ thông tin; năng lực tự học nâng trình độ, bằng nhiều hình thức  ở mức độ cao.

 

Tuy nhiên, nhóm này vẫn gặp những trở ngại khi vận dung một số phương pháp trong những tình huống cụ thể. Nguyên nhân của sự thất bại ấy là do chưa đủ thời gian tổng hợp rút kinh nghiệm để sử dụng công cụ (PPDH) thích ứng với từng nhóm đối tượng; Cũng có thể là do việc quá tham ứng dụng của người dạy, hoặc do những điều kiện khác của đơn vị giáo dục cơ sở chưa tạo ra những điều kiện và môi trường thuận lợi cho giáo viên.

 

Nhóm 3:  Từ chối PPDH mới, thực hiện theo chuẩn mực phương pháp cũ. Những giáo viên nhóm này vẫn thu hái được những thành công nhất định cho mọi đối tượng. Chính nhờ điểm này, và sự chưa thành công rõ nét của các nhóm tham gia đổi mới mà họ thường lớn tiếng phê phán việc đổi mới PPDH. Thực tế, với một lớp học sinh kém, việc trình diễn những thí nghiệm ảo, những băng phim tư liệu với sự góp mặt của CNTT, sẽ được các em chú ý hơn nhiều so với việc đọc chép và giảng giải. Và chúng ta tự hỏi với  13 môn học ở nhà trường THPT như hiện nay, câu chuyện đọc chép và học thuộc để trả bài với học sinh liệu có là giải pháp khả thi?

 

Hầu hết các giáo viên nhóm này đều chưa có nhận thức đúng về đổi mới để làm gì? Với cách nhìn: dạy để trò thi cử đỗ là thành công, những giáo viên nhóm này chưa nhìn nhận hết sự thật những vấn đề sau tiết dạy của họ, và thường nhầm tưởng đó là sản phẩm của riêng mình. Thử hỏi sau tiết dạy của họ, một học sinh thành công trong thi cử có phải tự học thêm từ các kênh thông tin khác không? Có trao đổi nhóm với bè bạn? có tự luyện suy nghĩ, làm bài, tự rút kinh nghiệm...?  Nếu như giáo viên dạy theo hướng đổi mới thì con đường tri nhận kiến thức của các em được rút ngắn và được chỉ dẫn đúng cách.

 

Hiện tại, câu chuyện về đổi mới PPDH không còn là câu chuyện làm hay không, mà là làm như thế nào? Trước hết là vấn đề nhận thức về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó phải được mọi người thấu triệt. Cần nhấn mạnh rằng mục tiêu cao nhất của dạy học là “Dạy tư duy” (Anh xtanh), tức là dạy cách tri nhận tri thức và vận dụng sáng tạo trong chương trình; đồng thời  hình thành con đường tự khám phá để học sinh tiếp tục học tập sáng tạo đến suốt đời.

 

Về nội dung, nên hiểu PPDH mới như là tổ hợp các công cụ dạy học nó bao gồm những công cụ mới thích ứng với dạy học hiện đại và những công cụ truyền thống tinh hoa vẫn còn mang lại nhiều giá trị cho công tác dạy học. Hệ thống công cụ này, được người giáo viên chiếm lĩnh và sử dụng thành thạo theo những dụng ý chủ quan trong những tình huống sư phạm cụ thể nhằm đạt mục tiêu dạy học.

 

Về thực hiện cần có những năng động sáng tạo, không nhất thiết phải bệ y nguyên lý thuyết một cách xơ cứng vào mọi tình huống, đối tượng. Trong tình trạng không thể xoay bàn để thảo luận nhóm, trong tình trạng không có “Thủ lĩnh” để thực hiện phương pháp “Chiếc khăn phủ bàn”... hãy tìm một cách thức khác tương tự, hoặc thay thế bằng một phương pháp khác hiệu quả hơn mà phù hợp. Tuy nhiên nguyên tắc cao nhất phải thực hiện là để học sinh tự khám phá, theo cách nói của dân gian là “ cho cái cần câu và dạy cách câu, chứ không cho một con cá”.

 

Hiện tại, việc đổi mới phương pháp vẫn gặp nhiều khó khăn, về nội dung chương trình : số môn học, tiết học và cấu tạo nội dung của nhiều tiết học vẫn còn bất cập với thời gian cho phép người giáo viên thực hiện và khả năng lĩnh hội của học sinh. Những điều kiện cần thiết để dạy học đổi mới còn nan giải... Tuy nhiên vấn đề bức xúc nhất tác động mạnh vào quá trình đổi mới PPDH vẫn là cách kiểm tra đánh giá. Khi thực tế tại Singapo, chúng tôi đã nghe một hiệu trưởng trường THPT nói  đại ý, quan niệm của Singapo thi cử chỉ là một “Lát cắt” trong quá trình học tập mà thôi. Và họ tập trung đánh giá một học sinh dựa vào cả quá trình học tập trên mọi bình diện từ việc giữ gìn sức khoẻ, khả năng giao tiếp đến thành tích các môn học.

 

Áp lực của xã hội, của gia đình học sinh, đặt lên vai ngành giáo dục là đòi hỏi có sản phẩm cụ thể. Hàng năm các nhà trường bị đánh giá bởi chất lượng tốt nghiệp, chất lượng vào đại học mà thông qua có mấy môn thi. Và cũng thông qua mấy môn thi đó một học sinh bị đánh giá là yếu hoặc giỏi.Chính vì vậy, mà không phải bao giờ học sinh cũng có xu thế chạy vào trường chuyên. Chúng tôi đã chứng kiến cả một dòng họ thành đạt có tới hàng trăm cử nhân, thạc sỹ  mà chỉ học tại TTGDTX mà thôi. Ông trưởng họ phân tích rằng, học ở TTGDTX ít môn, kiến thức vừa phải và hiện tại quá trình quản lý thi cử cũng dễ dàng hơn. Con cháu ông nhờ đó mà tìm thày dạy thêm 3 môn Toán, Vật Lý, Hoá học. Trên thực tế những học trò này có thời gian học 3 môn này gấp 4-5 lần học sinh THPT. Và đương nhiên, các em năm nào cũng giành thành tích học sinh giỏi cấp thành về cho Trung tâm và đỗ đại học 100%.

 

Thực tế này cho thấy, để có được sự đổi mới PPDH thành công, các nhà quản lý xã hội và quản lý giáo dục nên coi trọng tính logíc hệ thống của giáo dục. Chúng ta đã thống nhất hệ thống ấy bao gồm những yếu tố cơ bản : M (mục tiêu)-N (nội dung)- P (phương pháp)-V (vật lực)-T (tài lực)-Q (quản lý). Những yếu tố này tác động trực tiếp vào hai nhân vật chính của trường học là Thày và Trò. Nếu ví Giáo dục như một cỗ máy, thì việc đổi mới  phải gắn liền với hệ thống cơ cấu đồng bộ của nó. Lựa chọn đổi mới PPDH như là giải pháp ưu tiên là đúng, nhưng thời gian để một mình nó đổi mới quá lâu khi các bộ phận khác không đổi mới thì nhất quyết sẽ tạo ra sự không tương thích.

 

                                      Ths. Nguyễn Đình Minh

          Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Khuyến (Hải Phòng)

 

LTS Dân trí - Muốn dạy cho học sinh cách học sáng tạo thì trước hết Người Thầy phải thích thú với sự sáng tạo. Ngay trong việc vận dụng những phương pháp mới trong dạy học cũng cần biết sáng tạo để phù hợp với đối tượng và điều kiện thực tế của lớp học và môn học.

 

Suy cho cùng thì phương pháp dạy (dù mới hay cũ) đều là công cụ; sử dụng công cụ đó như thế nào cho có hiệu quả phụ thuộc vào trình độ chuyên môn và nghê thuật sư phạm của Người Thầy.

 

Muốn đổi mới phương pháp dạy học, còn phải nói tới vai trò của người quản lý giáo dục trong việc tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp, từ nội dung chương trình cho đến cách thức kiểm tra thì cử cũng như tăng cường những phương tiện cần thiết cho nhà trường.